Devlet Memuru Şirket Kurabilir Mi? Şirket Ortağı Olabilir Mi?

Devlet memuru, kendi adına tacir veya esnaf olarak ticaret yapamaz. Ancak anonim veya limited şirkete, şirketi yönetmemek ve temsil etmemek şartıyla kurucu ortak ya da pay sahibi olabilir. Bu ayrım 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 28. maddesine dayanır. Şirket türü, ortaklık yapısı ve memurun özel mevzuatı sonucu değiştirebilir.

Devlet Memuru Şirket Kurabilir Mi?

657 sayılı Kanun, bütün şirket ortaklıklarını değil, memurun tacir veya esnaf sıfatıyla faaliyet yürütmesini ve belirli şirket görevlerini yasaklar. Ticaret Bakanlığı, özel mevzuatta aksine hüküm yoksa memurların anonim ve limited şirketlere yönetimde görev almadan kurucu ortak veya sonradan pay sahibi olabileceğini açıklıyor. Bu, memurun kendi adına mağaza işletmesine izin verildiği anlamına gelmez.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Nedir?

Devlet memurlarının haklarını, yükümlülüklerini ve disiplin esaslarını düzenleyen temel kanundur. Kanun’un 28. maddesi; tacir veya esnaf sayılmayı gerektiren faaliyetleri, ticari temsilciliği, ticari vekilliği ve bazı şirket ortaklıklarını yasaklar. Memurun kendi görev alanındaki özel kanun hükümleri de ayrıca incelenmelidir.

Devlet Memuru Şahıs Şirketi Kurabilir Mi?

Hayır. Burada günlük kullanımda “şahıs şirketi” denilen, kişinin kendi adına ticari işletme açması veya serbest meslek faaliyeti yürütmesi kastediliyorsa bu durum 657 sayılı Kanun’un 28. maddesindeki yasakla bağdaşmaz. Vergi kaydı açtırmak ya da satışları başka bir platformdan gerçekleştirmek, faaliyetin ticari niteliğini kendiliğinden değiştirmez.

Devlet Memurları Şirket Ortağı Olabilir Mi?

Evet, fakat ortaklığın niteliği belirleyicidir. Anonim veya limited şirkette yalnızca sermaye payı sahibi olmak, şirketi yönetmekle aynı şey değildir. Kuruculuk, yönetim, temsil ve fiili ticari faaliyet ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Aşağıdaki tablo genel çerçeveyi gösterir; özel statülerde ek sınırlamalar bulunabilir.

Devlet Memuru Anonim Şirkete Ortak Olabilir Mi?

Evet. Memur, şirket yönetim kurulunda yer almadan ve yönetimi fiilen üstlenmeden anonim şirkette pay sahibi olabilir. Ticaret Bakanlığının açıklaması kurucu ortaklığı da bu koşullarla mümkün görüyor. Danıştay 1. Dairesinin 19.06.1991 tarihli görüşü de sırf kurucu ortak sıfatının ticaret yasağına girmediğini değerlendirmiştir. Ancak bu karar eski Türk Ticaret Kanunu dönemine aittir; güncel kuruluş yapısı ayrıca incelenmelidir.

Devlet Memuru Limited Şirkete Ortak Olabilir Mi?

Evet, şirket müdürü veya temsilcisi olmamak ve fiilen ticaret yapmamak şartıyla limited şirkete ortak olabilir. Kurucu ortaklık da Ticaret Bakanlığının genel açıklamasına göre mümkündür. Bununla birlikte Türk Ticaret Kanunu m.623, en az bir ortağın şirketin yönetim ve temsil yetkisini taşımasını zorunlu kılar. Bu nedenle memurun ortak olduğu limited şirkette söz konusu yetkiyi üstlenen başka bir ortak bulunmalıdır.

Devlet Memuru Şirket Kurarken Tek Ortak Olabilir Mi?

Tek ortaklı limited şirkette: Hayır; TTK m.623 gereği tek ortak yönetim ve temsil yetkisini üstlenmek zorunda kalır. Tek pay sahipli anonim şirkette: TTK m.338 tek pay sahipli kuruluşu tanır ve m.359 uyarınca yönetim ayrı bir kurul tarafından yürütülebilir. Ancak Tarım ve Orman Bakanlığının eğitim dokümanı yüzde 100 pay sahipliği hakkında daha sınırlayıcı bir yorum içerir. Bu nedenle memur açısından tek pay sahipli anonim şirketin uygunluğu kesin kabul edilmemeli; işlem öncesinde kurum ve uzman hukuk görüşü alınmalıdır.

Devlet Memuru Kooperatif Şirkete Ortak Olabilir Mi?

Evet, kooperatif üyeliği genel olarak mümkündür. 657 sayılı Kanun’un 28. maddesi; yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri ile ilgili bazı kuruluşların yönetim, denetim ve disiplin kurullarında görev alınmasına da istisna tanır. Bu istisna, her kooperatifte sınırsız yöneticilik yapılabileceği anlamına gelmez. Görev ve kooperatif türü birlikte değerlendirilmelidir.

Devlet Memurları Hangi Şirket Türlerinde Ortak Olamaz?

657 sayılı Kanun, kollektif şirkette ortaklığı ve komandit şirkette komandite ortaklığı açıkça yasaklar. Adi ortaklıkta ise ticari işletme yürütülmesi ve bunun memuru tacir konumuna getirip getirmediği belirleyicidir.

Komandit ve Kollektif Şirketler

Kollektif şirkette ortaklık yasaktır. Komandit şirkette ise sınırsız sorumlu ve yönetici konumundaki komandite ortak olmak yasaklanmıştır. Buna karşılık yalnızca sermaye koyan, sınırlı sorumlu komanditer ortaklık 657 m.28’de açıkça yasaklanan statüler arasında değildir. Memurun yöneticilik veya fiili ticaret faaliyeti üstlenmesi halinde durum değişir.

Adi Şirketler

Bir ticari işletmeyi adi ortaklık üzerinden yürütmek, ortaklar bakımından tacir sıfatı veya fiili ticari faaliyet doğurabilir. Devlet memurları bu tür ticari ortaklıklara girmemelidir. Yalnızca sözleşmeye verilen “adi ortaklık” adı değil, fiilen yapılan iş ve tarafların sorumlulukları değerlendirilir.

Devlet Memurlarının Hangi Ticari Faaliyetlerde Bulunması Yasaktır?

Yasak, yalnızca şirket kuruluşuyla sınırlı değildir. Memur, görev dışında tacir veya esnaf niteliği kazanacak bir işletmeyi fiilen yürütemez; ticari temsilcilik ve ticari vekillik yapamaz. Kanun, mesleki veya serbest meslek faaliyeti için iş yeri açmayı ve özel iş yerlerinde çalışmayı da belirli istisnalar dışında yasaklar.

• Kendi adına dükkan, mağaza veya düzenli satış yapılan başka bir ticari işletmeyi işletmek.
• Bir şirketin müdürü, ticari temsilcisi veya ticari vekili olarak çalışmak.
• Şahsen stok satın alıp kar amacıyla düzenli ürün satışı gerçekleştirmek.
• Mesleki veya serbest meslek faaliyeti yürütmek üzere ofis, büro ya da benzeri bir iş yeri açmak.

Devlet Memurları Hangi İşletmeleri İşletemez?

Kendi adına market, mağaza, imalathane veya çevrim içi satış mağazası işleten memur, faaliyetin kapsamına göre tacir ya da esnaf sayılabilir. Faaliyetin yalnızca mesai sonrası yapılması veya başka bir kişinin adına hesap açılması yasağı ortadan kaldırmaz. Buna karşılık bir sermaye şirketinde pasif pay sahibi olmak ayrı bir hukuki durumdur.

Devlet Memurunun Ticari Faaliyetlerde Bulunmasına İlişkin Yaptırımlar

657 sayılı Kanun’un 125/D-h maddesi, ticaret yapmak veya memura yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak fiilini kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren haller arasında sayar. Danıştayın UYAP üzerinden yayımlanan değerlendirmesi de bu bağlantıyı açıklar. Başka bir disiplin veya ceza hukuku sonucunun doğup doğmayacağı somut olayın niteliğine ve ilgili hükümlere bağlıdır; otomatik tayin, para cezası ya da zorunlu ücretsiz izin sonucu çıkarılamaz.

Memurun Eşi veya Çocuğu Şirket Kurarsa Bildirim Yapılmalı mı?

657 sayılı Kanun’un 28. maddesine göre memurun eşi, ergin olmayan veya kısıtlı çocuğu kanunda yasaklanan faaliyetlerde bulunuyorsa memur, durumu 15 gün içinde bağlı olduğu kuruma bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, aile üyesinin şirketi üzerinden memurun fiilen ticaret yapabileceği anlamına gelmez. Faaliyetin bildirime girip girmediği ve diğer mal bildirimi yükümlülükleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Devlet Memuru e-Ticaret Yapabilir Mi?

Devlet memuru, kendi adına düzenli ürün alıp satan bir e-ticaret mağazası işletemez. Satışın internet sitesi, sosyal medya veya pazaryeri üzerinden yapılması, ticari faaliyetin niteliğini değiştirmez. Ancak yönetimde görev almadan anonim veya limited şirkete sermaye ortağı olmakla, o şirketin satışlarını bizzat yürütmek farklıdır.

Devlet Memurlarının e-Ticaret Faaliyetleri ile İlgili Sınırlamalar

Bir e-ticaret girişimine katılmadan önce rolünüzü açıkça belirleyin. Ortak olarak kar payı elde etmek, kendi adınıza satış operasyonu yürütmekle aynı şey değildir; fakat ortaklık sıfatı, fiili ticaret yasağını bertaraf etmez.

• Pazaryeri mağazası açmak: Kendi hesabına sürekli satış yapan memur için ticari faaliyet riski doğurur.
• Stok, sipariş ve müşteri süreçlerini yürütmek: Şirket başka birinin adına olsa da fiili yönetim ve çalışma niteliği taşıyabilir.
• Pasif sermaye ortaklığı: Şirket yönetimine ve temsil yetkisine katılmadan, yasal koşullarla mümkün olabilir.
• Kişisel eşyayı elden çıkarmak: Arızi ikinci el satış ile devamlı ticari organizasyon aynı değildir; somut işlem ve süreklilik birlikte incelenmelidir.

Devlet Memurlarının Dijital Pazarlarda Satış Yapması Yasal mı?

Satışın yapıldığı platformdan çok faaliyetin ticari niteliğine bakılır. Düzenli ürün tedarik edip kar amacıyla pazaryerinde satış yapmak, mağaza açmak veya sipariş operasyonu yürütmek 657 m.28 kapsamında sorun oluşturabilir. Sadece bir defaya mahsus kişisel eşya satışını tüm durumlarda ticaret saymak da doğru değildir; işlemin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Memuriyetten ayrıldıktan sonra kendi e-ticaret mağazasını kurmayı planlayanlar, ürün, pazar ve altyapı seçimini önceden araştırabilir. Ancak planlama ile memuriyet sürerken satış faaliyetine başlamak birbirinden ayrılmalıdır.

Hemen E-Ticaret'e Başlayın!

E-ticarete adım atmadan önce, ideasoft e-ticaret paketlerini ücretsiz deneyebilirsiniz.

Hemen Ücretsiz Deneyin!

Şirket Ortaklığından Önce Neler Kontrol Edilmeli?

Şirket kurma belgelerini imzalamadan veya pay devralmadan önce aşağıdaki noktaları kontrol etmek, yanlış bir rol üstlenme riskini azaltır:

• Personel statünüzü kontrol edin: 657 sayılı Kanun yanında kurumunuzun özel mevzuatı veya görevinize özgü sınırlamaları var mı?
• Şirket sözleşmesini inceleyin: Müdürlük, yönetim kurulu üyeliği, ticari temsilcilik ya da imza yetkisi size veriliyor mu?
• Ortak sayısını ve görev dağılımını belirleyin: Özellikle limited şirkette TTK m.623 uyarınca yönetici ve temsilci olacak ortak kim?
• Çıkar çatışması ihtimalini değerlendirin: Şirketin faaliyet alanı göreviniz, denetiminiz veya kurumunuzun işlemleriyle örtüşüyor mu?
• Yazılı değerlendirme isteyin: Kurumunuzun personel biriminden ve alanında uzman bir hukukçudan somut kuruluş yapısına ilişkin görüş alın. Bu öneri, kanundaki bütün ortaklıklar için otomatik bir izin prosedürü olduğu anlamına gelmez.

Şirket kurmak yerine diğer ek gelir seçeneklerini araştırıyorsanız devlet memurları ek iş yapabilir mi? rehberi farklı faaliyet türlerini ele alır. Bu sayfanın odağı ise şirket kuruculuğu, ortaklık ve e-ticaretteki ticari faaliyet yasağıdır.

Memuriyeti sona erdirip daha sonra bağımsız bir girişim kurmayı düşünenler için kuruluş işlemleri, vergilendirme ve satış altyapısı ayrı bir hazırlık sürecidir. Bu aşamaya gelindiğinde ideasoft’un e-ticaret çözümleri incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yasal Kaynaklar ve Uygulama Notu

Bu içerik hazırlanırken 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Ticaret Bakanlığının şirketler hakkındaki resmî açıklamaları esas alınmıştır. Ticaret Bakanlığı kurucu ortaklığa şartlı olarak olumlu yaklaşırken Tarım ve Orman Bakanlığının eğitim dokümanı limited şirket kuruculuğu ve anonim şirketin bütün paylarına sahip olunması konusunda daha dar yorumlar içeriyor. Bu nedenle kuruluş işlemleri, memurun görev statüsü ve şirket sözleşmesi üzerinden uzman hukuk incelemesi gerektirir.