Devlet Memurları Ek İş Yapabilir mi?

Devlet memurlarının ek iş yapabilme durumu uzun yıllardır tartışma konusudur. Birçok memur, işten kalan vaktini ve yeteneklerini ek gelir elde etmek için kullanmayı amaçlar. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ise memur statüsündeki kişilerin ticari faaliyetler içerisinde bulunmasını kısıtlamıştır. Söz konusu yasa kapsamında bazı istisnalar ile memurlar, birçoğu izne tabii olmak kaydıyla gelir elde edebilecekleri faaliyetlerde bulunabilirler. Gelin, devlet memurlarının ek iş yapmasına yönelik düzenlemelere yakından bakalım.

Devlet Memurları Ek İş Yapabilir mi? Yasal Çerçeve

Devlet memurluğuna dair yasal çerçeve 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ile belirlenmiştir. Aynı kanunun 28. maddesi ise devlet memurlarının hangi ek işleri yapabileceğini ve hangi faaliyetlerin ise yasaklı olduğunu açık bir şekilde ortaya koyar. Devlet memurları için ek iş imkanı tamamen yasaklanmamış olmasına rağmen oldukça kısıtlıdır. 

Memur statüsündeki kişiler şirket sahibi veya serbest meslek mensubu olarak herhangi bir ticari faaliyette bulunamaz. Ancak bu kısıtlamalar bazı istisnalara sahiptir. Devlet memurları, aktif görev almamaları şartıyla limited ve anonim şirketlerde hisse sahibi olabilir. Aynı zamanda belirli şartları yerine getirmeleri durumunda ders verebilir, sanatsal ve sportif faaliyetler içerisinde yer alabilir, gayrimenkullerinden kira geliri elde edebilir. Ancak gerçekleştirilen faaliyetler sırasında kurallara uyulmaması ve kamu etiğini zedeleyici davranışlar sergilenmesi idari cezalarla karşılaşılmasına neden olur.

Devlet Memurlarının Yapabileceği Ek İşler

Yaygın bir yanılgı olarak memurların ek iş yapmasının yasak olduğu düşünülür. Ancak bu tam olarak doğru değildir. Memurların, ek iş yapma şartları 657 Sayılı DMK ile net bir şekilde belirtilmiştir. Kanun kapsamında memurların, ek iş olarak nitelendirilebilecek faaliyetleri gerçekleştirmelerine imkan tanınmıştır. Devlet memurlarının yapabileceği ek işler şunlardır:

• Üniversiteler ve MEB bünyesindeki eğitim kurumlarında ders verebilirler. Ancak bu faaliyet haftada 10 saati geçemez ve öncesinde memurun kurumundan izin alması gerekir.
• Memurların akademik faaliyet gerçekleştirmesi ve seminerlerde konuşmacı olmasına izin verilir.
• Yazarlık başta olmak üzere çeşitli sanatsal faaliyetler yürütebilirler. Ancak bu faaliyetlerin ticaret kapsamına girmemesi gerekir.
• Devlet memurları yazdıkları kitap veya makale gibi eserlerden telif geliri elde edebilir.
• Sahip oldukları gayrimenkulleri kiralayarak gelir elde etmelerinde herhangi bir engel bulunmaz.
• Memurlar, aktif görev almamaları şartıyla şirketlerde ortak olarak bulunabilir. Aynı zamanda hisse senedi ve kripto varlıklara yatırım yapabilir. Temettü geliri elde edebilir.

2025’de En Karlı İş Fikirleri | 40+ Evde Yapılabilecek İş Fikri

Yüksek Karlı ve Düşük Maliyetli 20+ İş Fikri (2025 Rehberi)

E-Ticaret İş Fikirleri, E-ticarete Başlayanlar İçin 35+ İş Fikri

Pasif Gelir Nedir? En Çok Kazandıran Pasif Gelir Kaynakları

Devlet Memurlarının Yapamayacağı Ek İşler

Devlet memurlarının yapabilecekleri ek işler oldukça sınırlıdır. Yapamayacakları ek işler ise yasalarla kesin bir şekilde belirtilmiştir. Bazı iş kollarının ise gri bölgede kalması, memurların bu konuda sorun yaşamasına neden olabilir. Memurların kesin bir şekilde yapamayacağı ek işler şöyledir:

• Şahıs şirketi kuramazlar. Limited ve anonim şirketlerde ise hisse sahibi olarak yer alabilirler ancak yönetime dahil olamaz ve bu şirketlerde herhangi bir görev üstlenemez.
• Memurların gayrimenkul kiralama ile gelir elde etmelerine izin verilmesi ticari taksi plakası kiralamanın durumunu da gündeme getirir. Ancak taksi plakası kiralamak ticari faaliyet olarak görülür ve memurların gerçekleştirmesine izin verilmez.
• E-ticaret sitesi işletmek, ticarete faaliyeti olarak görülür ve memurların yapamayacağı ek işlere dahildir. Memurların, 2. el satış platformlarında kendilerine ait ürünleri satmaları ise serbesttir.
• Network marketing ve doğrudan satış (MLM) yapmak ise birçok kişi için geleneksel ve e-ticaretten farklı olarak görülür. Ancak bu sistemlerde yasalar önünde ticaret olarak kabul edildiğinden memurların gerçekleştirmesi mümkün değildir.

Memurların Ücretsiz İzin Sürecinde Çalışma Durumu

Memurların ücretsiz izin sürecinde ek işlerde çalışıp çalışamayacağı en çok merak edilen konular arasında yer alır. Maaş almadan yani ücretsiz izne çıkan memurların bu süreç içerisinde sigortaları da işlemez. Ancak yine de memur statülerini korumaya devam ederler. Bu da ücretsiz izin sürecinde de memurların ek iş yapma durumu 657 sayılı kanununa bağlıdır. Memurlar ücretsiz izinleri sırasında özel sektörde tam zamanlı olarak çalışamaz ve ticari faaliyetler yürütemez. Benzer şekilde memurların danışmanlık hizmetleri vermesi ve proje bazlı işlerde de çalışması sıkı kurallar ile belirlenmiştir. Memurlar, kurumlarından izin almaları şartıyla üniversitelerde, haftada 10 saati geçmemek kaydıyla eğitim verebilir.

Memurların Sanat, Medya ve Spor Faaliyetleri

Memurların sanat, medya ve spor faaliyetleriyle ilgilenmesinin önünde herhangi bir engel bulunmaz. Ancak bu faaliyetler sonucu gelir elde edildiğinde riskler ortaya çıkar. Şarkıcılık, oyunculuk veya figüranlık gibi sanatsal faaliyetlerin düzenli olmamak kaydıyla ücret karşılığında gerçekleştirilmesi mümkündür. Memurların, sanatçı ünvanıyla reklam, dizi veya çeşitli medya programlarında düzenli olarak yer alması ticari faaliyet kapsamına girer ve yasaktır. Aynı zamanda gerçekleştirilen faaliyetin kurum imajına zarar vermeyecek nitelikte olması da önemli bir diğer konudur.

Devlet memurlarının spor faaliyetlerindeki durumu da sanatsal faaliyetlerle benzerdir. Memurlar hobi olarak veya amatör düzeyde sporculuk faaliyeti yürütebilir. Ancak profesyonel kulüpte oynamak gibi faaliyetler ikinci iş olarak kabul edilir. Memurların, kurum izni ve haftalık saat sınırı içerisinde ücretli olarak spor müsabakalarında hakemlik ve antrenörlük yapmaları mümkündür.

Devlet Memurlarının Şirket Kurma ve Ortak Olma Durumu

Devlet memurlarının ek iş olarak ticari faaliyet yürütmelerinin yasak olması şirket kurma konusunda da soruların oluşmasına neden olur. Memurların şahıs şirketi kurması, kolektif veya komandit şirket ortağı olması kesinlikle yasaktır ve kanunda kesin bir şekilde dile getirilir. Ancak memurların limited ve anonim türündeki sermaye şirketlerinde pasif ortak olmasına izin verilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta ise memur olan kişinin sadece hisse sahibi konumunda olmasıdır. Devlet memurları herhangi bir şirkette ortak dahi olsalar aktif olarak görev alamaz.

Devlet memurlarının limited ve anonim şirketlerde ortak olarak yer alabilmesi bu konu hakkında bir takım yeni soruların da gündeme gelmesine neden olur. Memurlar tarafından kurulacak tek ortaklı limited şirketlerin durumu en çok merak edilenler arasında yer alır. Ancak yönetimin tamamen memura geçmesi ve tam ticari faaliyet sayılması nedeniyle memurların tek ortaklı limited şirket kurmasına izin verilmez. 

Ortaklık payı’nın memura tek başına karar vermeye yetecek kadar olması ise risk barındıran bir durumdur. Memurun yönetimde tek başına söz sahibi olabilmesi, şirkette aktif görev sahibi olduğu anlamına gelir. Bir diğer merak edilen konu ise memurların yakınları adına şirket kurarak ticari faaliyet gerçekleştirmesidir. Yasalar önünde bu durum için herhangi bir engel olmasa da memurun doğrudan kurulan şirkette görev aldığının tespit edilmesi durumunda cezai şartlar uygulanır.

Memurun Ek İş Yapmasının Cezası Nedir?

Devlet memurlarının 657 sayılı kanunla belirlenmiş durumların dışında ticari faaliyetler gerçekleştirmesi cezai yaptırımlarla karşılaşmalarına neden olur. Memurların bir fiil ticaret gerçekleştirmelerine izin verilmese de telif veya kira geliri elde etmeleri, şirket ortağı olmaları ve kurumlarından izin almaları kaydıyla ders vermeleri mümkündür. Ancak bu istisna durumların suistimal edilmesi de yasal olarak izin verilmeyen iş yapmaya eşdeğer şekilde yaptırımla sonuçlanır. Yasa dışı şekilde ek iş yaptığı tespit edilen memurların karşılaşabileceği disiplin cezaları ve yaptırımlar şunlardır:

• Küçük çaplı olarak kabul edilebilecek ticari faaliyetlerin ilk kez gerçekleştirilmesi genellikle kınama cezası alınmasına neden olur.
• Gerçekleştirilen ticari faaliyetin kuruma zarar vermedi ancak sürekli hale getirildiği durumlarda %1 ile %25 arasında değişen oranlarda maaş kesintisi uygulanır.
• İkinci bir iş ile maaşlı ya da serbest meslek mensubu olarak gelir elde ettiği tespit edilen memurlara kademe ilerlemesi durdurma cezası uygulanır.
• Şirket kuran ve ticari faaliyet gerçekleştirdiği iki veya daha fazla kez tespit edilen memurlar, devlet memurluğundan uzaklaştırılır.
• Memuriyet hakkının kaybedilmemesi adına gerçekleştirilen kayıt dışı çalışmalar ise ilgili kanunlar neticesinde belirtildiği şekilde cezalandırılır.

Network Marketing ve Devlet Memurları

Devlet memurlarının network marketing ile gelir elde edebilmeleri tamamen gri bölgede kalmış bir konudur. Memur statüsündeki kişiler network marketing ve doğrudan satış sistemi ile gelir elde etmesi hakkında çelişkili görüşler mevcuttur. Birçok uzmana göre network marketing faaliyetleri, doğrudan ticari faaliyet olarak görülür. Bu durumda memurların network marketing yapmalarına izin verilmez. Eğer bir memur olarak network marketing ile gelir elde etmeyi düşünüyorsanız hukuk danışmanlığı alarak en doğru sonuca ulaşabilirsiniz.

Devlet Memurlarının Ek İşlerde Dikkat Etmesi Gereken Hususlar

Devlet memurlarının yasalarla belirlenmiş bir alan içerisinde ek işlerde çalışmasına izin verilir. Bununla birlikte faaliyetin yasa sınırlarının içerisinde kalmasının yanı sıra dikkat edilmesi gereken farklı hususlar da bulunur. Ek işlerde çalışmak isteyen devlet memurlarının dikkat etmesi gereken en önemli nokta kurumsal imaj ve etik değerleri zedeleyecek faaliyetlerden kaçınmaktır. Memurlar, yürütmekte oldukları kamu görevinin saygınlığına zarar verecek şekilde davranmamaya özen göstermelidir. Kamu görevlisi itibarı korumaya özen gösterirken aynı zamanda yürütülen görev üzerinden kazanç elde etmeye çalışmamalı ve tarafsızlık ilkelerine uygun şekilde hareket etmelidir. Aynı zamanda memurlar siyasi ve ticari faaliyetlerin tamamından da uzak durmalıdır.

Kamu hizmetiyle bağdaşmayan faaliyetlerden uzak durmakla birlikte bazı ek işler gerçekleştirebilmek için memurların, çalışmakta oldukları kurumdan yazılı olarak izin alması gerekir. Üniversite veya özel eğitim kurumlarında haftada 10 saati aşmayacak şekilde ders vermek, bilimsel etkinliklere konuşmacı olarak katılması ve telif gelir elde edilen her faaliyet için izin ve bildirim mekanizması devreye sokularak bildirim yapılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Memurlar hangi işleri yapabilir?

Memurların hangi ek işleri yapabileceği konusunda 657 sayılı DMK’nın 28. maddesi oldukça açık bir şekilde sınırları belirlemiştir. Memurlar, üniversitelerde ya da MEB onaylı kurumlarda ders verebilir, kitap, makale yazarak yayınlayabilir, tiyatro, müzik, resim gibi sanatsal faaliyetlerin içerisinde yer alabilir. Aynı zamanda bu faaliyetlerinden gelir de elde edebilir. Bunların haricinde kamu iştiraklerinde görev alabilir ve gayrimenkul geliri elde edebilir.

Memurlara hangi iş kolları yasaktır?

Memurların şirket ortağı olmalarına izin verilse de hiçbir şekilde aktif ticaret hayatına dahil olmalarına izin verilmez. Mesleki yeteneklerine yönelik serbest meslek faaliyetleri yürütemezler ve özel sektörde ücret karşılığında çalışamazlar.

Şirket ortaklığı tamamen yasak mı?

Hayır, memurların şirket ortağı olması tamamen yasak değildir. Ancak şirket ortağı olarak yönetimde aktif görev almaları yasaktır. Şirket ortağı olmalarından dolayı gelir elde etmelerinde herhangi bir sınırlama söz konusu değildir.

E-ticaret yapmak mümkün mü?

Memurların tacir olarak e-ticaret gerçekleştirmeleri mümkün değildir. Ancak bu durumda bazı istisnalar da bulunur. Memurlar, kendi yazdıkları kitapları ve dijital eserleri e-ticaret ile satabilir. Bu faaliyet telif hakkı kapsamında değerlendirilebildiği sürece izin verilir. Arızi yani tek seferlik ve düzenli olmayan satışlar gerçekleştirmeleri de mümkündür. Örneğin sahip oldukları eşyaları 2. el satış platformları üzerinden satarak gelir elde edebilirler.

Hangi durumlarda ceza uygulanır?

Tacir veya serbest meslek sahibi olarak ticaret yapmaları, ortak oldukları şirkette aktif görev almaları, özel sektörde ücretli olarak çalışmaları ve izin verilen faaliyetleri kurumunun izni dışında gerçekleştirmeleri durumunda memurlara disiplin cezaları uygulanır.