Sigortalı Çalışan Şirket Kurabilir mi?

Evet, özel sektörde 4/a kapsamında sigortalı olarak çalışan bir kişi kural olarak şirket kurabilir. Şahıs işletmesi açabilir, limited şirket kurabilir veya anonim şirkete ortak olabilir. Ancak şirket faaliyetinin iş sözleşmesine, sadakat ve rekabet yükümlülüklerine aykırı olmaması; şirket türünün SGK statüsüne etkisinin ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

Başka bir işverende gerçek ve devam eden 4/a çalışmanız varken şirket nedeniyle 4/b kapsamına da girmeniz halinde, 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca genel kural olarak 4/a sigortalılığı esas alınır. Buna karşılık 4/b kapsamında sayılan kişiler kendi veya ortak oldukları işyerinden 4/a'lı olarak bildirilemez. Bu nedenle “şirket kurunca Bağ-Kur kesin başlar” veya “SSK kesin iptal olur” şeklinde tek bir kural yoktur.

Sigortalı Çalışanlar Şirket Kurabilir mi?

Özel sektörde sigortalı çalışıyor olmanız tek başına şirket kurmanıza engel değildir. İşiniz veya mesleğiniz için özel bir kanuni kısıtlama bulunmuyorsa kendi adınıza ticari faaliyete başlayabilir ya da bir sermaye şirketi kurabilirsiniz.

Ancak şirket kurabilmek ile mevcut işinizle aynı anda bu faaliyeti sürdürebilmek farklı konulardır. İş sözleşmesindeki yan iş, gizlilik veya rekabet hükümleri ile Türk Borçlar Kanunu kapsamındaki sadakat yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.

SGK'lı Çalışan Şirket Kurabilir mi?

SGK'da 4/a kapsamında başka bir işverene bağlı olarak çalışmanız, kendi işletmenizi kurmanıza engel olmaz. Şirket kuruluşundan sonra sosyal güvenlik açısından hangi statünün esas alınacağı ise yaptığınız faaliyete ve şirket içindeki konumunuza göre belirlenir.

İş Sözleşmesi, Sadakat ve Rekabet Sınırı

Şirket kurmadan önce iş sözleşmenizi inceleyin. Türk Borçlar Kanunu'nun 396. maddesi, işçinin hizmet ilişkisi devam ederken işvereninin haklı menfaatlerini korumasını ve özellikle işvereniyle rekabete girmemesini öngörür. Bu nedenle sözleşmede açık bir yasak bulunmaması her durumda sınırsız şekilde rakip bir faaliyet yürütebileceğiniz anlamına gelmez.

Devlet Memurları İçin Aynı Kurallar Geçerli mi?

Hayır. Bu yazıdaki temel açıklamalar özel sektörde 4/a kapsamında çalışan kişiler içindir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi kamu görevlileri için ticaret ve kazanç getirici faaliyetler konusunda özel sınırlamalar bulunur. Kamu görevlisiyseniz devlet memurlarının şirket kurması ve şirket ortaklığı hakkındaki ayrı rehberi inceleyin.

SGK Devam Ederken Şirket Kurulursa 4/a ve 4/b Nasıl Uygulanır?

5510 sayılı Kanun kapsamında 4/a, bir işverene hizmet akdiyle bağlı çalışanları; 4/b ise kendi adına bağımsız çalışanlar ile belirli şirket ortaklarını kapsar. Aynı kişinin hem 4/a hem 4/b şartlarını taşıması mümkündür. Güncel kural, bu iki statünün çakışması halinde genel olarak 4/a sigortalılığının esas alınmasıdır.

Sigortalı Çalışan Bağ-Kur Primi Öder mi?

Başka bir işverende gerçek ve devam eden 4/a sigortalılığınız bulunurken aynı anda 4/b kapsamına giren bir faaliyette bulunuyorsanız, 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesindeki çakışma kuralı nedeniyle zorunlu sigortalılık açısından 4/a esas alınır. Bu nedenle her şirket kuran sigortalı çalışan için otomatik olarak ayrıca zorunlu Bağ-Kur primi ödeneceği söylenemez.

4/a çalışmanız sona erdiğinde ise vergi mükellefiyetiniz veya şirket ortaklığınız devam ediyorsa 4/b sigortalılığınız devreye girebilir. Şirket kuruluşundan veya iş değişikliğinden sonra SGK tescil kayıtlarınızı kontrol etmek bu nedenle önemlidir.

Şirket Kurmak Emeklilik Haklarında Kayba Yol Açar mı?

Şirket kurmak tek başına emeklilik hakkınızın kaybolduğu anlamına gelmez. Ancak çalışma hayatınız boyunca 4/a ve 4/b statülerinin hangi dönemlerde geçerli olduğu, prim günlerinin hangi statü altında değerlendirileceği ve sigortalılık başlangıç tarihiniz emeklilik hesabını etkileyebilir. Uzun süreli veya geçmişe dönük statü değişikliği bulunan durumlarda SGK hizmet dökümünüzü kontrol edin.

Sigortalı Çalışanlar Hangi Şirket Türlerini Kurabilir?

Özel sektörde çalışan kişiler, faaliyet alanlarına ilişkin özel bir sınırlama veya iş ilişkilerinden kaynaklanan bir engel bulunmadığı sürece şahıs işletmesi, limited şirket veya anonim şirket yapısını tercih edebilir. SGK sonucu ise seçilen yapıya ve kişinin şirketteki rolüne göre değişir.

Şahıs Şirketi Kurmak

Başka bir işverende 4/a kapsamında çalışan kişi kendi adına şahıs işletmesi açabilir. Ticari veya serbest meslek faaliyeti kişiyi 4/b kapsamına sokabilse de devam eden ayrı bir 4/a çalışması varsa sigortalılıkların çakışmasında 4/a esas alınır. Mevcut iş sözleşmesindeki rekabet ve yan faaliyet hükümleri yine kontrol edilmelidir.

Limited Şirket Kurmak

Özel sektörde sigortalı çalışan kişi limited şirket kurabilir veya limited şirkete ortak olabilir. Limited şirket ortakları SGK açısından 4/b kapsamında sayılır. Bununla birlikte başka bir işverende devam eden gerçek 4/a çalışması varsa 4/a ile 4/b arasındaki çakışma kuralı uygulanır.

Anonim Şirket Kurmak

Özel sektörde çalışan kişi anonim şirket kurabilir veya şirkete ortak olabilir. SGK, anonim şirketlerde özellikle yönetim kurulu üyesi olan ortakları 4/b kapsamında değerlendirir. Bu nedenle yalnızca pay sahibi olmak ile hem ortak hem yönetim kurulu üyesi olmak sosyal güvenlik açısından aynı durum değildir.

Sigortalı Çalışırken Şirket Kurmanın Riskleri ve Dezavantajları

Çalışırken şirket kurmanın temel riskleri şirket kuruluşunun kendisinden çok, mevcut iş ilişkiniz ve sosyal güvenlik statünüzün yanlış yönetilmesinden doğar. İşverenle çıkar çatışması, rekabet veya gizlilik ihlali, 4/a kaydının sona ermesine rağmen 4/b durumunun takip edilmemesi ve şirket faaliyetlerinin zaman yönetimini zorlaştırması başlıca konulardır.

Çalışılan Şirketle Çıkar Çatışması

Kurduğunuz şirket mevcut işvereninizle aynı pazarda faaliyet gösteriyor, aynı müşterilere ulaşmaya çalışıyor veya işverenin ticari bilgilerinden yararlanıyorsa sorun yalnızca iş sözleşmesindeki açık maddelerle sınırlı kalmayabilir. Sadakat, rekabet ve ticari sırların korunmasına ilişkin yükümlülükler de dikkate alınmalıdır.

Sigorta Statüsünün Değişmesi

Şirketinizi kurduğunuz sırada 4/a çalışmanız devam ediyor olabilir. Ancak işten ayrılmanız, sigortalı çalışmanızın kesilmesi veya şirket içindeki rolünüzün değişmesi sosyal güvenlik statünüzü de değiştirebilir. Bu yüzden yalnızca şirket kuruluş günündeki durumu değil, daha sonraki değişiklikleri de takip edin.

Sigortalı Çalışırken Şirket Kurmanın Avantajları

Mevcut işinizi hemen bırakmadan girişiminizi test edebilmek, düzenli maaş geliriniz devam ederken yeni gelir modelinizi geliştirmek ve iş fikrinin gerçek talep görüp görmediğini ölçmek önemli avantajlardır. Böylece girişimin ilk dönemindeki belirsizliği daha kontrollü yönetebilirsiniz.

• İş fikrinizi mevcut gelirinizi tamamen bırakmadan test edebilirsiniz.
• Ürün, hizmet, fiyatlama ve müşteri talebini gerçek satışlarla ölçebilirsiniz.
• Finans, pazarlama, satış ve operasyon tarafında girişimcilik deneyimi kazanabilirsiniz.
• İşiniz yeterli büyüklüğe ulaştığında tam zamanlı girişimciliğe geçiş kararını daha fazla veriyle verebilirsiniz.

Sigortalı Çalışırken Şirket Kurma Süreci

Çalışırken şirket kuracağınızda yalnızca kuruluş belgelerine odaklanmayın. Önce mevcut iş ilişkinizi ve SGK statünüzü kontrol edin, ardından şirket türünü seçip vergi veya ticaret sicili işlemlerini tamamlayın.

1. İş sözleşmenizi inceleyin: Yan iş, rekabet, gizlilik ve çıkar çatışması hükümlerini kontrol edin.
2. Şirket türünü belirleyin: Şahıs işletmesi, limited veya anonim şirket seçeneklerinin vergi, sorumluluk ve SGK etkilerini karşılaştırın.
3. Kuruluş işlemlerini tamamlayın: Şahıs işletmesinde vergi mükellefiyeti, limited ve anonim şirkette ticaret sicili sürecini yürütün.
4. SGK kaydınızı kontrol edin: Şirket kuruluşundan sonra 4/a ve varsa 4/b tescil durumunuzu doğrulayın.
5. Faaliyeti işinizden bağımsız yönetin: İşverenin çalışma zamanı, müşteri verileri, ticari sırları ve kaynaklarını kendi şirketiniz için kullanmayın.

Vergi Kaydı ve İşe Başlama Bildirimi

Gerçek kişi olarak ticari faaliyete başlıyorsanız işe başlama bildiriminizi işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde yapmanız gerekir. Gelir İdaresi Başkanlığı, gerçek kişilerin bu bildirimi vergi dairesinin yanı sıra Dijital Vergi Dairesi üzerinden de yapabileceğini belirtiyor.

Eski uygulamalarda kullanılan genel belge listelerine göre hareket etmek yerine kuruluş anındaki güncel GİB adımlarını kontrol edin. Şahıs işletmesinde ve sermaye şirketlerinde kuruluş yöntemi farklı olduğu için istenen bilgi ve belgeler de aynı değildir.

Ticaret Sicil Kaydı

Limited ve anonim şirket kuruluşları ticaret siciline tescil edilir. Şirket sözleşmesi ve kuruluş bilgileri MERSİS üzerinden hazırlanarak ilgili ticaret sicili müdürlüğündeki tescil süreci tamamlanır. GİB mevzuatına göre sermaye şirketlerinin kuruluşunda ticaret sicili tarafından vergi dairesine yapılan bildirim, işe başlamayı bildirme yükümlülüğünün yerine getirilmesini sağlar.

Bağ-Kur Kaydı ve Prim Yükümlülükleri

Şirket kurduğunuz için “Bağ-Kur kaydı yapılamaz” şeklinde bir kural bulunmaz. Şahıs işletmesi sahibi, limited şirket ortağı veya anonim şirkette yönetim kurulu üyesi ortak gibi 4/b kapsamındaki durumlar SGK açısından tescil sebebi olabilir. Ancak aynı anda başka bir işverendeki gerçek 4/a çalışmanız devam ediyorsa hangi statünün esas alınacağı 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre belirlenir.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İş sözleşmeniz, mesleğiniz, şirket ortaklık yapınız veya geçmiş SGK kayıtlarınız somut sonucu değiştirebilir. Tereddüt halinde mali müşavirinizden, SGK'dan veya hukuki danışmanınızdan durumunuza özel değerlendirme alın.