E-Ticarette Sık Kullanılan Terimler ve Kavramlar Sözlüğü

E-ticaret sözlüğü; satış modelleri, ödeme, kargo, stok, pazarlama, analiz ve mevzuat alanlarında kullanılan temel terimleri açıklar. B2B, SKU, GTIN, ROAS, CAC veya ETBİS gibi ifadeleri doğru anlamak için bu rehberi kullanabilirsiniz. Terimler konu başlıklarına ayrıldı; her tanımda kavramın ne işe yaradığı ve gerektiğinde karıştırıldığı diğer kavramdan farkı belirtildi.

Bir terimi arıyorsanız aşağıdaki konu başlıklarını veya alfabetik dizini kullanın. E-ticarete yeni başlıyorsanız önce e-ticaretin temel çalışma mantığını ve ardından e-ticaret sitesi kurma adımlarını inceleyebilirsiniz.

Alfabetik terim dizini

3 — 3D Secure · 3PL

6 — 6563 sayılı Kanun

A — A/B testi · Abonelik modeli · Açık kaynak yazılım · Affiliate marketing · Alan adı (domain) · Alışveriş sepeti · AOV · API · Attribution · Ayıplı mal

B — B2B · B2B2C · B2C · Backorder · Barkod · Başabaş noktası · BGB · Birinci taraf verisi · Brüt kar · Brüt kar marjı

C — C2C · CAC · Canonical URL · Cayma hakkı · Chargeback · Checkout · Checkout terk oranı · Churn · Ciro · CLS · CMS · COGS · Core Web Vitals · CPA · CPC · CPL · CPM · CRM · CRO · Cross-sell · CTA · CTR

Ç — Çerez (cookie) · Çok kanallı satış · Çoklu para birimi

D — D2C (DTC) · DAP · DDP · Desi · Dönüşüm · Dönüşüm oranı (CVR) · Dropshipping

E — e-Arşiv Fatura · e-Fatura · E-ihracat · E-ticaret · E-ticaret altyapısı · EAN / UPC · EDI · Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı · Elektronik ticaret hizmet sağlayıcı · Entegrasyon · ERP · ETBİS · Etkinlik (event)

F — Fasetli filtreleme · Fulfillment · Funnel

G — GA4 · GEO / AEO · GMV · Gönderi takip numarası · Google Merchant Center · Google Search Console · GTIN · GTİP · Gümrükleme · Güven damgası · Güvenlik stoku

H — Hacim ağırlığı · Hakediş · Headless commerce · Hosting · HS kodu

İ — İade oranı · İndekslenme · İYS

I — Incoterms · INP

K — Kapıda ödeme · Kategori ağacı · Katkı payı · KDV · Kendi e-ticaret sitesi · Kısmi iade · Kohort · KPI · KVKK

L — Landing page · LCP · LTV / CAC oranı · LTV / CLV

M — Mağazadan teslim · Markup · MER · Mesafeli sözleşme · MOQ · Müşteri elde tutma oranı

N — Nakit akışı · Net kar · Net satış · NPS

Ö — Ödeme ağ geçidi · Ödeme kuruluşu · Ödeme mutabakatı · Ön bilgilendirme · Ön sipariş

O — Omnichannel · OMS · Oturum (seans)

P — Packing · Pazaryeri · Pazaryeri komisyonu · PCI DSS · PDP · Picking · Piksel · PIM · PLP · PPC · Print on Demand (POD) · Private Label · Provizyon

R — Refund · Remarketing / retargeting · Responsive tasarım · RMA · ROAS · robots.txt · ROI

S — SaaS · Sadakat programı · Sahtecilik önleme · Sanal POS · Segmentasyon · SEM · SEO · Sepet terk oranı · Sıfırıncı taraf verisi · SKU · SLA · Son kilometre · Sosyal ticaret · SSL/TLS · Stok · Stok devir hızı · Stok rezervasyonu · Stok tükenmesi

Ş — Şimdi al sonra öde

T — Tahsilat (capture) · Taksitli ödeme · Tedarik süresi · Tekrar satın alma oranı · Tersine lojistik · Teslimat istisnası · Teslimat taahhüdü · Ticari elektronik ileti · Tokenizasyon

U — Upsell · UTM parametreleri

Ü — Ürün feed'i · Ürün varyantı

W — Webhook · WMS

X — XML site haritası

Y — Yapılandırılmış veri · Yerelleştirme

En sık karıştırılan e-ticaret terimleri

Benzer görünen kavramları tek ölçüm gibi kullanmak hatalı ticari kararlar doğurabilir. Aşağıdaki ayrımları akılda tutun:

Kavramlar	Temel fark
SKU – GTIN	SKU işletme içi stok kodudur; GTIN küresel ürün tanımlama numarasıdır.
ROAS – karlılık	ROAS reklam gelirini harcamayla karşılaştırır; ürün, kargo ve diğer giderleri tek başına içermez.
CPA – CAC	CPA seçilen aksiyonun maliyetidir; CAC yeni müşteri edinmek için harcanan ilgili toplam maliyeti izler.
Sepet terk – checkout terk	Biri sepete ekleme sonrası, diğeri ödeme akışı başladıktan sonraki terkleri ölçer.
Brüt marj – markup	Brüt marjın paydası satış geliri, markup oranının paydası maliyettir.
e-Fatura – e-Arşiv	e-Fatura kayıtlı taraflar arası, e-Arşiv ise genellikle kayıtlı olmayan alıcılara düzenlenen faturalardır.
Cayma – ayıplı mal	Cayma belirli mesafeli sözleşmelerde sebepsiz dönme; ayıplı mal üründeki uygunsuzlukla ilgili haklardır.

E-ticaret, iş modelleri ve satış kanalları

Önce kimin kime, hangi kanaldan ve hangi operasyon modeliyle satış yaptığını belirleyen terimleri ayırın.

E-ticaret

Mal veya hizmetlerin elektronik ortamda alınıp satılması ve bu alışverişe bağlı ticari işlemlerdir. Satış bir markanın sitesinde, pazaryerinde veya başka bir dijital kanalda gerçekleşebilir. Karşılığı / açılımı: Electronic commerce.

B2B

Bir işletmenin başka bir işletmeye ürün veya hizmet satmasıdır. Toptan siparişler ve bayi satışları bu modele örnektir. Karşılığı / açılımı: Business to Business.

B2C

Bir işletmenin son tüketiciye doğrudan satış yapmasıdır. Bir giyim markasının internetten müşteriye tişört satması B2C işlemidir. Karşılığı / açılımı: Business to Consumer.

C2C

Bireylerin birbirine ürün satmasıdır. İkinci el ürünlerin kişiler arasında el değiştirmesi bu modele örnek olabilir. Karşılığı / açılımı: Consumer to Consumer.

D2C (DTC)

Bir üretici veya markanın ürününü aracı perakendecilere dayanmadan doğrudan son kullanıcıya satmasıdır. B2C ile kesişebilir ancak doğrudan marka-müşteri ilişkisini vurgular. Karşılığı / açılımı: Direct to Consumer.

B2B2C

Bir işletmenin başka bir işletmenin altyapısını veya dağıtım kanalını kullanarak son tüketiciye ulaşmasıdır. Tarafların sorumlulukları sözleşme ve iş modeline göre değişir. Karşılığı / açılımı: Business to Business to Consumer.

Pazaryeri

Birden fazla satıcının ürünlerini aynı dijital platformda listeleyip satış yapabildiği ortamdır. Satışın kimin adına yapıldığı ve komisyon yapısı platform koşullarına bağlıdır. Karşılığı / açılımı: Marketplace.

Ayrıntılı bilgi: Pazaryeri rehberi.

Kendi e-ticaret sitesi

Markanın alan adı ve mağaza deneyimi üzerinde daha fazla kontrol kurabildiği satış kanalıdır. Trafiği, ödeme, müşteri hizmetleri ve operasyon yönetimini planlaması gerekir. Karşılığı / açılımı: Online store.

Çok kanallı satış

Aynı işletmenin web sitesi, pazaryeri, sosyal medya veya fiziksel mağaza gibi birden fazla kanalda satış yapmasıdır. Kanalların verileri mutlaka birleşik olmak zorunda değildir. Karşılığı / açılımı: Multichannel commerce.

Omnichannel

Farklı satış ve iletişim kanallarında müşteri deneyimini ve veriyi birbirine bağlayan yaklaşımdır. Örneğin müşteri ürünü internetten alıp mağazadan teslim alabilir. Karşılığı / açılımı: Omnichannel commerce.

Sosyal ticaret

Ürün keşfinin ve satış yolculuğunun sosyal platformlarda yürütüldüğü ticaret biçimidir. Ödemenin platform içinde mi ayrı sitede mi tamamlandığı modele göre değişir. Karşılığı / açılımı: Social commerce.

Abonelik modeli

Müşteriye belirli dönemlerle ürün gönderilmesi veya hizmete erişim verilmesi karşılığında yinelenen ödeme alınmasıdır. Yenileme ve iptal koşulları açık olmalıdır. Karşılığı / açılımı: Subscription commerce.

Dropshipping

Satıcının ürünü kendi deposunda tutmadığı, siparişin tedarikçi tarafından doğrudan müşteriye gönderildiği modeldir. Satıcının tüketiciye karşı sorumlulukları ortadan kalkmaz. Karşılığı / açılımı: Stoksuz satış.

Ayrıntılı bilgi: Dropshipping rehberi.

Print on Demand (POD)

Ürünün baskı veya kişiselleştirme işleminin sipariş geldikten sonra yapıldığı satış modelidir. Stok riskini azaltabilir fakat üretim ve teslim süresi uzayabilir. Karşılığı / açılımı: Talep üzerine üretim.

Private Label

Başka bir üreticinin ürettiği ürünün işletmenin kendi markasıyla satışa sunulmasıdır. Ürünün hukuki uygunluğu ve kalite sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Karşılığı / açılımı: Özel markalı ürün.

E-ihracat

E-ticaret üzerinden başka ülkelerdeki müşterilere yapılan satışlardır. Vergi, gümrük, ödeme ve tüketici kuralları hedef ülkeye göre değişir. Karşılığı / açılımı: Cross-border ecommerce.

Ürün, katalog ve stok yönetimi terimleri

Ürün tanımlayıcıları, varyantlar ve stok akışı; katalogda aynı ürünü doğru göstermek ve fazla satış yapmamak için birlikte yönetilir.

SKU

İşletmenin stok takibinde kullandığı iç ürün veya varyant kodudur. Aynı tişörtün farklı bedenleri ayrı SKU ile takip edilebilir. Karşılığı / açılımı: Stock Keeping Unit.

GTIN

GS1 sistemi kapsamında ticari ürünleri küresel ölçekte ayırt eden numaradır. İşletmenin kendi oluşturduğu SKU ile aynı şey değildir. Karşılığı / açılımı: Global Trade Item Number.

EAN / UPC

EAN ve UPC, GTIN'in farklı numara formatlarında görülen türleridir. GTIN-13 yaygın olarak EAN, GTIN-12 ise UPC adıyla anılır. Karşılığı / açılımı: Barcode identifier formats.

Barkod

Bir numarayı veya veriyi makinelerin okuyabileceği görsel sembolle gösterir. Barkodun çizgileri ile temsil ettiği GTIN numarası birbirinden farklı kavramlardır. Karşılığı / açılımı: Barcode.

Ürün varyantı

Aynı ürünün renk, beden veya hacim gibi özelliklere göre ayrılan satılabilir seçeneğidir. Varyantların stok ve fiyatı farklı olabilir. Karşılığı / açılımı: Product variant.

PDP

Ürünün açıklamasının, fotoğraflarının, fiyatının ve satın alma seçeneklerinin yer aldığı ürün detay sayfasıdır. Karşılığı / açılımı: Product Detail Page.

PLP

Kategori veya arama sonuçlarında birden fazla ürünün görüntülendiği listeleme sayfasıdır. Filtreleme ve sıralama burada kullanılır. Karşılığı / açılımı: Product Listing Page.

Ürün feed'i

Ürün adı, fiyat, stok durumu, bağlantı ve görsel gibi alanları satış veya reklam kanallarına aktaran yapılandırılmış veri kaynağıdır. Karşılığı / açılımı: Product feed.

Kategori ağacı

Ürünlerin ana kategori ve alt kategoriler altında düzenlendiği yapıdır. Hem kullanıcıların ürüne ulaşmasını hem de katalog yönetimini etkiler. Karşılığı / açılımı: Category hierarchy.

Fasetli filtreleme

Listeleme sayfasında beden, renk, marka ve fiyat gibi birden fazla özelliğe göre ürün daraltma yöntemidir. Filtre URL'leri SEO açısından ayrıca yönetilmelidir. Karşılığı / açılımı: Faceted navigation.

Stok

İşletmenin satışa veya kullanıma hazır ürün miktarıdır. Fiziksel stok, ayrılmış stok ve satılabilir stok her zaman aynı olmayabilir. Karşılığı / açılımı: Inventory.

Stok rezervasyonu

Sipariş veya bekleyen işlem için ayrılan ürün miktarıdır. Fazla satışı azaltmak amacıyla satılabilir stoktan düşülebilir. Karşılığı / açılımı: Reserved inventory.

Güvenlik stoku

Talep veya tedarik gecikmelerindeki belirsizliğe karşı ayrılan ek stoktur. Sabit bir miktar değil, iş koşullarına göre belirlenir. Karşılığı / açılımı: Safety stock.

Stok devir hızı

Belirli bir dönemde stokların ne sıklıkla satılıp yenilendiğini gösteren ölçüttür. Hesaplamada genellikle satılan malın maliyeti ve ortalama stok değeri kullanılır. Karşılığı / açılımı: Inventory turnover.

Stok tükenmesi

Satılması istenen ürünün o anda sipariş karşılayacak miktarda bulunmamasıdır. Satış kaybı ve müşteri memnuniyetsizliği yaratabilir. Karşılığı / açılımı: Stockout.

Ön sipariş

Henüz teslimata hazır olmayan ürün için önceden sipariş alınmasıdır. Beklenen teslim tarihi açıkça belirtilmelidir. Karşılığı / açılımı: Pre-order.

Backorder

O anda stokta olmayan bir ürünün siparişe açılıp tedarik sonrası gönderilmesidir. Ön siparişten farkı ürünün daha önce satışta olan stok kalemi olabilmesidir. Karşılığı / açılımı: Stok sonradan karşılanan sipariş.

MOQ

Tedarikçinin veya satıcının tek siparişte istediği en düşük ürün adedidir. Toptan alım maliyetlerini etkileyebilir. Karşılığı / açılımı: Minimum Order Quantity.

Tedarik süresi

Ürünün sipariş edilmesiyle tedarik edilmesi veya sevke hazır hale gelmesi arasında geçen süredir. Karşılığı / açılımı: Lead time.

Mağaza altyapısı, yazılım ve entegrasyon kavramları

Mağaza vitrini, arka plandaki sipariş sistemleri ve entegrasyonların aynı şey olmadığını bilmek teknoloji seçimini kolaylaştırır.

E-ticaret altyapısı

Mağazanın ürün, sipariş, ödeme ve diğer temel süreçlerini çalıştıran yazılım ve servisler bütünüdür. Karşılığı / açılımı: Ecommerce platform.

SaaS

Yazılımın genellikle abonelik modeliyle bulut üzerinden sunulmasıdır. Barındırma ve temel bakım hizmetin kapsamına bağlı olarak sağlayıcı tarafından yürütülür. Karşılığı / açılımı: Software as a Service.

Açık kaynak yazılım

Kaynak koduna belirli lisans koşullarıyla erişilebilen yazılımdır. Lisansın açık olması barındırma, güvenlik ve bakım maliyetinin olmadığı anlamına gelmez. Karşılığı / açılımı: Open-source software.

CMS

Web sitesi içeriği ve sayfalarını yönetmeyi sağlayan içerik yönetim sistemidir. Her CMS tek başına tam bir e-ticaret altyapısı değildir. Karşılığı / açılımı: Content Management System.

Headless commerce

Müşteriye görünen ön yüzün, ticaretin arka uç servislerinden API'lerle ayrıldığı yaklaşımdır. Özelleştirme olanağı artabilir; geliştirme yükü de artabilir. Karşılığı / açılımı: Başsız ticaret mimarisi.

Alan adı (domain)

İnternet sitesinin kullanıcı tarafından yazılan adresidir. Örneğin markaadi.com bir alan adı biçimidir. Karşılığı / açılımı: Domain name.

Hosting

Web sitesinin dosya ve uygulamalarının çalıştığı sunucu hizmetidir. Kullanılan e-ticaret modeline göre ayrıca alınabilir veya hizmete dahil olabilir. Karşılığı / açılımı: Web hosting.

SSL/TLS

Tarayıcıyla site arasındaki veri aktarımını şifrelemek için kullanılan güvenlik teknolojisidir. HTTPS bağlantısının temel bileşenidir. Karşılığı / açılımı: Transport Layer Security.

API

İki yazılım arasında belirli kurallarla veri veya işlem alışverişi yapılmasını sağlayan arayüzdür. Karşılığı / açılımı: Application Programming Interface.

Webhook

Bir sistemde olay gerçekleştiğinde diğer sisteme otomatik bildirim gönderilmesidir. Örneğin yeni sipariş oluşunca depoya haber verebilir. Karşılığı / açılımı: Event notification.

ERP

Satın alma, stok, muhasebe ve diğer işletme süreçlerini bir arada yönetmek için kullanılan kurumsal kaynak planlama sistemidir. Karşılığı / açılımı: Enterprise Resource Planning.

CRM

Müşteri bilgileri, görüşmeler, satış fırsatları ve ilişkili süreçlerin takip edilmesini sağlayan yaklaşım ve yazılımlardır. Karşılığı / açılımı: Customer Relationship Management.

PIM

Ürün açıklaması, özellik, kategori ve görsel gibi ürün verilerinin merkezi yönetimidir. Stok miktarı yönetimiyle aynı iş değildir. Karşılığı / açılımı: Product Information Management.

OMS

Siparişlerin kanallar arasında alınmasını, durumunun izlenmesini ve işlenmesini koordine eden sistemdir. Karşılığı / açılımı: Order Management System.

WMS

Depo içi stok yerleşimi, toplama, paketleme ve sevk süreçlerini yönetmeye yarayan sistemdir. Karşılığı / açılımı: Warehouse Management System.

EDI

Sipariş, irsaliye ve fatura gibi işletmeler arası belgelerin standartlaştırılmış elektronik biçimde aktarılmasıdır. Karşılığı / açılımı: Electronic Data Interchange.

Entegrasyon

Ürün, stok, sipariş, ödeme veya fatura verilerinin farklı sistemler arasında uyumlu akmasını sağlayan bağlantıdır. Entegrasyonun tek veya çift yönlü olması önemlidir. Karşılığı / açılımı: System integration.

Ayrıntılı bilgi: Entegrasyon rehberi.

Responsive tasarım

Sayfanın telefon, tablet ve masaüstü ekranlarına göre düzenini uyarlayan tasarım yaklaşımıdır. Karşılığı / açılımı: Responsive design.

Sepet, ödeme ve işlem güvenliği sözlüğü

Sipariş onayı, ödeme doğrulaması ve paranın gerçekten tahsil edilmesi ayrı adımlardır.

Alışveriş sepeti

Müşterinin satın almayı düşündüğü ürünleri topladığı alandır. Sepete eklemek sipariş oluşturmak anlamına gelmez. Karşılığı / açılımı: Shopping cart.

Checkout

Müşterinin adres, teslimat ve ödeme bilgilerini girerek siparişi tamamladığı süreçtir. Karşılığı / açılımı: Ödeme ve siparişi tamamlama akışı.

Sanal POS

İnternet üzerinden kartla ödeme kabul edilmesini sağlayan elektronik tahsilat altyapısıdır. Karşılığı / açılımı: Virtual POS.

Ayrıntılı bilgi: Sanal POS rehberi.

Ödeme ağ geçidi

Mağazadan gelen ödeme verisini ilgili ödeme altyapısına güvenli biçimde ileten teknik katmandır. Sanal POS ile sık ilişkilidir ancak kavramlar birebir aynı değildir. Karşılığı / açılımı: Payment gateway.

Ödeme kuruluşu

Mevzuat kapsamında ödeme hizmetleri sunan kuruluştur. Sunulan hizmetler ve yetkiler kuruluşa göre değişebilir. Karşılığı / açılımı: Payment service provider.

3D Secure

Kartla çevrimiçi alışverişlerde kart sahibinin doğrulanmasını destekleyen protokoldür. İşlem bazında ek doğrulama istenebilir veya akış arka planda ilerleyebilir. Karşılığı / açılımı: Three-Domain Secure.

Tokenizasyon

Hassas ödeme verisinin doğrudan kullanılmasının yerine sistemin tanıdığı bir belirteç kullanılmasıdır. Güvenlik tedbirlerinin tamamının yerine geçmez. Karşılığı / açılımı: Payment tokenization.

PCI DSS

Ödeme kartı verilerini işleyen, ileten veya saklayan kuruluşlar için güvenlik gereklilikleri standardıdır. Karşılığı / açılımı: Payment Card Industry Data Security Standard.

Provizyon

Kart işlemi için ödeme onayı alınmasıdır. Onaylanmış tutarın kesin tahsilata dönüşmesi ayrı bir adım olabilir. Karşılığı / açılımı: Authorization.

Tahsilat (capture)

Daha önce yetkilendirilmiş kart tutarının ödeme işlemine alınmasıdır. Her ödeme akışında iki aşamalı model kullanılmaz. Karşılığı / açılımı: Capture.

Taksitli ödeme

Satış bedelinin kart veya finansman koşullarına göre taksitlere bölünerek ödenmesidir. Kullanılabilirlik ve sınırlar güncel kurallara tabidir. Karşılığı / açılımı: Installment payment.

Kapıda ödeme

Sipariş bedelinin çevrimiçi siparişten sonra teslimat aşamasında ödenmesidir. Her satıcı veya taşıyıcı bu seçeneği sunmaz. Karşılığı / açılımı: Cash on delivery.

Sahtecilik önleme

Şüpheli ödeme ve siparişleri risk sinyallerine göre saptama ve kontrol etme uygulamalarıdır. Karşılığı / açılımı: Fraud prevention.

Chargeback

Kart sahibinin bir işleme itiraz etmesi üzerine kart ağı ve banka süreçleriyle yürütülen ödeme uyuşmazlığıdır. Satıcının normal iade işlemiyle aynı değildir. Karşılığı / açılımı: Ters ibraz / kart itirazı.

Refund

Tahsil edilen ödemenin koşullara göre müşteriye geri gönderilmesidir. Muhasebe ve ödeme sistemi kayıtları birlikte izlenmelidir. Karşılığı / açılımı: Bedel iadesi.

Kısmi iade

Sipariş tutarının tamamı yerine belirli bir kısmının müşteriye iade edilmesidir. Karşılığı / açılımı: Partial refund.

Ödeme mutabakatı

Sipariş, ödeme sağlayıcısı, banka ve muhasebe kayıtlarının tutar ve işlem bazında eşleştirilmesidir. Karşılığı / açılımı: Payment reconciliation.

Şimdi al sonra öde

Müşterinin ürünü satın alıp bedelini belirli koşullarla daha sonra ödemesine dayanan finansman seçeneğidir. Ücret ve uygunluk sağlayıcıya göre değişir. Karşılığı / açılımı: Buy Now, Pay Later (BNPL).

Sipariş hazırlama, kargo ve iade lojistiği

Kargonun teslim edilmesiyle bitmeyen süreç; depoda hazırlık, taşıma, teslimat ve geri dönüş hareketlerini kapsar.

Fulfillment

Siparişin alınmasından ürünün hazırlanması, paketlenmesi ve gönderilmesine kadar olan operasyon sürecidir. Karşılığı / açılımı: Sipariş karşılama.

3PL

Depolama, sipariş hazırlama veya dağıtım gibi lojistik işlerin dışarıdan bir hizmet sağlayıcıya devredilmesidir. Karşılığı / açılımı: Third-Party Logistics.

Picking

Sipariş edilen ürünlerin depodaki raf veya lokasyonlardan seçilip toplanmasıdır. Karşılığı / açılımı: Ürün toplama.

Packing

Toplanan ürünlerin güvenli gönderim için kontrol edilip ambalajlanmasıdır. Karşılığı / açılımı: Paketleme.

Desi

Paketin ölçülerinden hesaplanan hacim esaslı değerdir. Türkiye'de sık kullanılan hesap en × boy × yükseklik (cm) / 3000 olsa da taşıyıcının sözleşmesini kontrol edin. Karşılığı / açılımı: Hacimsel kargo ölçüsü.

Ayrıntılı bilgi: Desi rehberi.

Hacim ağırlığı

Paketin hacmini taşıma tarifesindeki katsayıyla ağırlık karşılığına dönüştüren hesaplamadır. Desi, gerçek kilogram ve ücretlendirilen ağırlık karıştırılmamalıdır. Karşılığı / açılımı: Volumetric weight.

SLA

Hizmet sağlayıcıyla belirlenen süre, kalite ve sorumluluk hedeflerini ifade eden hizmet seviyesi anlaşmasıdır. Karşılığı / açılımı: Service Level Agreement.

Son kilometre

Paketin dağıtım merkezinden nihai teslimat noktasına taşındığı son aşamadır. Karşılığı / açılımı: Last-mile delivery.

Gönderi takip numarası

Kargo hareketlerinin taşıyıcının sistemi üzerinden izlenmesini sağlayan gönderi kimliğidir. Karşılığı / açılımı: Tracking number.

Teslimat istisnası

Adres hatası, alıcıya ulaşılamaması veya başka sebeplerle normal teslimat akışından sapılmasıdır. Karşılığı / açılımı: Delivery exception.

Tersine lojistik

İade, değişim, geri kazanım veya geri dönüşüm nedeniyle ürünün müşteriden satıcıya ya da başka bir noktaya hareketini kapsar. Karşılığı / açılımı: Reverse logistics.

RMA

İade talebini tanımlamak ve izlemek için oluşturulan iade yetkilendirme veya referans kaydıdır. Karşılığı / açılımı: Return Merchandise Authorization.

Mağazadan teslim

Siparişin çevrimiçi verilip ürünün mağaza veya teslim noktasından alınması yöntemidir. Karşılığı / açılımı: Click and collect / BOPIS.

Teslimat taahhüdü

Müşteriye satın alma öncesinde bildirilen tahmini veya taahhüt edilen teslimat zamanıdır. Tahminle kesin sözleşmesel taahhüt aynı şey değildir. Karşılığı / açılımı: Delivery promise.

Ciro, karlılık ve finansal terimler

Bir satışın büyüklüğü ile işletmeye kalan tutarı ayırmadan reklam veya fiyat kararı vermeyin.

Ciro

Belirli dönemde satışlardan elde edilen gelir toplamı için kullanılan genel terimdir. KDV, iptal ve iadelerin rapora dahil edilip edilmediği açıklanmalıdır. Karşılığı / açılımı: Sales revenue.

Net satış

Brüt satıştan ilgili indirim, iade ve satış düzeltmeleri çıkarılarak bulunan tutardır. Raporlama tanımı işletmenin muhasebe yaklaşımına göre netleştirilir. Karşılığı / açılımı: Net sales.

GMV

Belirli bir kanalda gerçekleşen ürün satışlarının toplam işlem değerini ifade eden metriktir. Vergi, iptal ve iadenin kapsamı platformun tanımına göre değişebilir; GMV satıcının net geliri değildir. Karşılığı / açılımı: Gross Merchandise Value.

COGS

Satılan ürün veya hizmetlerin doğrudan maliyetini ifade eder. Satılmamış ürünün alış maliyetinin tamamı otomatik olarak o dönemin COGS'u değildir. Karşılığı / açılımı: Cost of Goods Sold.

Brüt kar

Net satışlardan satılan malın maliyeti çıkarıldıktan sonra kalan tutardır. Reklam, genel yönetim ve birçok diğer gider henüz düşülmemiş olabilir. Karşılığı / açılımı: Gross profit.

Brüt kar marjı

Brüt karın net satışlara oranıdır. Formül: (net satış − COGS) / net satış × 100. Karşılığı / açılımı: Gross margin.

Katkı payı

Satıştan değişken maliyetler çıkarıldıktan sonra sabit giderlere ve kara katkı sağlayan tutardır. Komisyon, kargo ve ödeme maliyeti gibi kalemlerin kapsamını tanımlayın. Karşılığı / açılımı: Contribution margin.

Net kar

İlgili tüm giderler ve diğer finansal unsurlar muhasebeleştirildikten sonra kalan dönem sonucudur. Yüksek ciro tek başına yüksek net kar demek değildir. Karşılığı / açılımı: Net profit.

Markup

Satış fiyatına eklenen tutarın maliyete oranını ifade eder. Paydası maliyet olduğu için brüt kar marjıyla aynı yüzdeyi vermez. Karşılığı / açılımı: Maliyet üzerine ekleme oranı.

Pazaryeri komisyonu

Pazaryerinin satış veya aracılık karşılığında tahsil ettiği bedeldir. Oranlar kategori, sözleşme ve kampanyaya göre değişebilir. Karşılığı / açılımı: Marketplace commission.

Hakediş

Pazaryerinin satış, komisyon, iade ve ilgili kesintileri işledikten sonra satıcıya ödemek üzere hesapladığı tutardır. Karşılığı / açılımı: Seller payout.

Başabaş noktası

Toplam gelir ile toplam giderin eşitlendiği satış düzeyidir. Fiyat, birim katkı payı ve sabit giderlere göre hesaplanabilir. Karşılığı / açılımı: Break-even point.

Nakit akışı

İşletmeye giren ve çıkan nakdin zaman içindeki hareketidir. Karlı görünen bir işletme ödeme vadeleri nedeniyle nakit sıkışıklığı yaşayabilir. Karşılığı / açılımı: Cash flow.

E-ticaret performans ve reklam metrikleri

Bu bölümde ölçümlerin paydaları önemlidir: sipariş, oturum, reklam tıklaması ve yeni müşteri aynı şey değildir.

KPI

Belirlenen iş hedefine ilerlemeyi ölçmek için seçilmiş temel performans göstergesidir. Her metrik mutlaka bir KPI olmak zorunda değildir. Karşılığı / açılımı: Key Performance Indicator.

Oturum (seans)

Kullanıcının site veya uygulamayla belirli kurallara göre ilişkilendirilen ziyaret dönemidir. Aynı kişi birden çok oturum oluşturabilir. Karşılığı / açılımı: Session.

Etkinlik (event)

Ölçümleme sisteminin kaydettiği görüntüleme, sepete ekleme, satın alma veya tıklama gibi kullanıcı etkileşimidir. Karşılığı / açılımı: Analytics event.

Dönüşüm

Önceden tanımlanan hedef eylemin gerçekleşmesidir. E-ticarette çoğunlukla satın alma kullanılır; form veya kayıt da dönüşüm olabilir. Karşılığı / açılımı: Conversion.

Dönüşüm oranı (CVR)

Belirlenen dönüşümün seçilen ziyaret, kullanıcı veya reklam etkileşimi tabanına oranıdır. Payda mutlaka belirtilmelidir; reklam CVR ile site satın alma oranı farklı ölçülebilir. Karşılığı / açılımı: Conversion rate.

AOV

Sipariş başına ortalama satış tutarıdır. Formül: seçilen dönemdeki uygun satış geliri / sipariş sayısı. Karşılığı / açılımı: Average Order Value.

Sepet terk oranı

Ürün sepete eklendikten sonra satın alma tamamlanmayan sepetlerin oranıdır. Ölçümde tekil sepet ve tamamlanan sipariş tanımları tutarlı olmalıdır. Karşılığı / açılımı: Cart abandonment rate.

Checkout terk oranı

Ödeme adımını başlattığı halde siparişi bitirmeyen oturum veya süreçlerin oranıdır. Sepet terk oranıyla aynı tabanı kullanmaz. Karşılığı / açılımı: Checkout abandonment rate.

CTR

Bir reklam veya arama sonucunun tıklanma oranıdır. Formül: tıklama / gösterim × 100. Karşılığı / açılımı: Click-through rate.

CPC

Reklamlarda tıklama başına ortalama maliyettir. Formül: reklam harcaması / tıklama sayısı. Karşılığı / açılımı: Cost per Click.

Ayrıntılı bilgi: CPC rehberi.

CPM

Bin reklam gösterimi başına maliyettir. Formül: harcama / gösterim × 1000. Karşılığı / açılımı: Cost per Mille.

CPA

Seçilen bir dönüşümü elde etme maliyetidir. Formül: ilgili kampanya harcaması / tanımlı dönüşüm sayısı. Dönüşüm mutlaka yeni müşteri değildir. Karşılığı / açılımı: Cost per Action / Acquisition.

Ayrıntılı bilgi: CPA rehberi.

CPL

İlgili pazarlama harcamasının elde edilen potansiyel müşteri sayısına bölünmesidir. Lead'in ne zaman geçerli sayıldığı açıklanmalıdır. Karşılığı / açılımı: Cost per Lead.

CAC

Belirli dönemde yeni müşteri kazanmak için yapılan ilgili satış ve pazarlama maliyetinin yeni müşteri sayısına oranıdır. CPA'dan kapsamı farklı olabilir. Karşılığı / açılımı: Customer Acquisition Cost.

ROAS

Reklama atfedilen satış gelirinin reklam harcamasına oranıdır. Formül: reklama atfedilen gelir / reklam maliyeti. ROAS kar marjı veya net kar değildir. Karşılığı / açılımı: Return on Ad Spend.

ROI

Yatırımın net getirisi ile yatırım maliyeti arasındaki ilişkiyi gösteren orandır. Formülün kapsamı hesaplanan yatırım ve maliyet kalemlerine göre açıkça belirtilmelidir. Karşılığı / açılımı: Return on Investment.

MER

Toplam satış geliriyle seçilen toplam pazarlama harcamasını karşılaştıran bütünsel verimlilik oranıdır. Formül yaygın olarak toplam gelir / pazarlama harcamasıdır; şirketler kapsamı farklı tanımlayabilir. Karşılığı / açılımı: Marketing Efficiency Ratio.

LTV / CLV

Bir müşterinin işletmeyle ilişki süresince oluşturduğu gerçekleşen veya beklenen değerdir. Gelir bazlı mı kar katkısı bazlı mı hesaplandığı belirtilmelidir. Karşılığı / açılımı: Customer Lifetime Value.

LTV / CAC oranı

Müşteri değeriyle onu kazanma maliyetini karşılaştırır. İki ölçümün dönem ve gelir/kar tanımları tutarlı olmalıdır. Karşılığı / açılımı: Lifetime value to acquisition cost.

Tekrar satın alma oranı

Seçilen dönemde birden fazla sipariş veren müşterilerin ilgili müşteri topluluğuna oranıdır. Karşılığı / açılımı: Repeat purchase rate.

Müşteri elde tutma oranı

Başlangıçtaki müşteri grubundan belirlenen süre sonunda aktif kalanların oranını gösterir. Satın alma sıklığına göre dönem seçilmelidir. Karşılığı / açılımı: Retention rate.

Churn

Belirli dönemde ilişkisini sürdüremeyen veya aboneliğini sonlandıran müşteri oranıdır. Abonelik ve perakende ticarette tanımı değişebilir. Karşılığı / açılımı: Müşteri kayıp oranı.

İade oranı

İade edilen ürün veya siparişlerin seçilen toplam ürün ya da sipariş tabanına oranıdır. Finansal iade tutarıyla adet bazlı iade oranı ayrılmalıdır. Karşılığı / açılımı: Return rate.

NPS

Müşterilerin markayı tavsiye etme eğilimini bir anket sorusuyla ölçen göstergedir. Gerçek müşteri memnuniyetinin tek başına tüm yönlerini açıklamaz. Karşılığı / açılımı: Net Promoter Score.

Dijital pazarlama, satış artırma ve müşteri ilişkileri

Trafik getirmek, müşterinin kararını kolaylaştırmak ve satın alma sonrası yeniden ilişki kurmak farklı görevlerdir.

SEO

Web sayfalarının arama motorlarında daha anlaşılır, erişilebilir ve görünür olmasını sağlamaya yönelik çalışmalardır. Organik görünürlüğe odaklanır. Karşılığı / açılımı: Search Engine Optimization.

Ayrıntılı bilgi: SEO rehberi.

SEM

Arama motorları üzerinden pazarlama faaliyetlerini anlatır. Kullanımda sıklıkla ücretli arama reklamları için dar anlamda kullanılır. Karşılığı / açılımı: Search Engine Marketing.

PPC

Reklamverenin belirli reklam modellerinde tıklama başına ödeme yaptığı fiyatlandırma yaklaşımıdır. Karşılığı / açılımı: Pay per Click.

CRO

Ziyaretçilerin hedeflenen işlemi daha kolay tamamlaması için sayfa, mesaj ve akışların test edilerek geliştirilmesidir. Karşılığı / açılımı: Conversion Rate Optimization.

Landing page

Reklam, e-posta veya arama sonucu üzerinden ulaşılan ve belirli bir kullanıcı ihtiyacını karşılamak üzere tasarlanan sayfadır. Karşılığı / açılımı: Açılış sayfası.

CTA

Kullanıcıya bir sonraki adımı gösteren düğme veya yönlendirmedir. “Sepete ekle” ve “Teklif al” farklı CTA örnekleridir. Karşılığı / açılımı: Call to Action.

Funnel

Kullanıcının keşif, değerlendirme ve satın alma gibi aşamalardaki ilerleyişini gösteren modeldir. Her kullanıcı aynı sırayı izlemez. Karşılığı / açılımı: Satış / dönüşüm hunisi.

UTM parametreleri

Kampanya bağlantılarına kaynak, kanal veya kampanya bilgisi eklemek için kullanılan URL parametreleridir. Doğru etiketleme rapor okumayı kolaylaştırır. Karşılığı / açılımı: Urchin Tracking Module.

Remarketing / retargeting

Markayla daha önce temas kurmuş kitlelere yeniden ulaşmaya yönelik kampanyalardır. Veri işleme ve ileti izinleri bakımından uygunluk ayrıca kontrol edilmelidir. Karşılığı / açılımı: Yeniden pazarlama.

Affiliate marketing

İçerik üreticisi veya iş ortağının yönlendirdiği satış ya da tanımlı aksiyon karşılığında ücret aldığı iş modelidir. Karşılığı / açılımı: Satış ortaklığı.

Cross-sell

Alınan veya incelenen ürünü tamamlayan başka bir ürün önermektir. Fotoğraf makinesi yanında hafıza kartı önermek gibi. Karşılığı / açılımı: Çapraz satış.

Upsell

Müşteriye değerlendirdiği ürünün daha üst özellikli veya daha yüksek tutarlı seçeneğini sunmaktır. Karşılığı / açılımı: Üst satış.

A/B testi

İki versiyonu karşılaştırılabilir kullanıcı gruplarına göstererek tanımlı ölçüm üzerinde hangisinin daha iyi sonuç verdiğini test etme yöntemidir. Karşılığı / açılımı: A/B testing.

Segmentasyon

Müşterileri davranış, ihtiyaç veya satın alma geçmişi gibi özelliklere göre anlamlı gruplara ayırmaktır. Karşılığı / açılımı: Customer segmentation.

Kohort

Benzer başlangıç zamanı veya ortak davranışa sahip kullanıcı grubudur. İlk alışveriş ayına göre tekrar satın alma analizi örnek olabilir. Karşılığı / açılımı: Cohort.

Sadakat programı

Müşteriye tekrar satın alma veya etkileşim karşılığında puan, avantaj ya da üyelik faydası sunan sistemdir. Karşılığı / açılımı: Loyalty program.

SEO, analitik, veri ve kullanıcı deneyimi

Bu terimler mağazanın bulunabilirliğini, hızını ve ölçümlerin ne kadar doğru yorumlanabileceğini belirler.

GA4

Web ve uygulama etkileşimlerini etkinlik tabanlı ölçmek için kullanılan Google Analytics sürümüdür. Satın alma olayının doğru gönderilmesi gerekir. Karşılığı / açılımı: Google Analytics 4.

Google Search Console

Google arama görünürlüğü, tıklama, gösterim, arama sorgusu ve tarama sorunlarını izlemek için kullanılan araçtır. Karşılığı / açılımı: Arama performansı aracı.

Piksel

Belirli kullanıcı etkileşimlerini veya sayfa ziyaretlerini ölçüm sistemlerine ileten izleme teknolojileri için kullanılan genel terimdir. Karşılığı / açılımı: Tracking pixel.

Birinci taraf verisi

İşletmenin müşterileriyle doğrudan ilişkisi sırasında kendi kanallarından topladığı verilerdir. Verinin hukuka uygun işlenmesi ayrıca gerekir. Karşılığı / açılımı: First-party data.

Sıfırıncı taraf verisi

Müşterinin tercihlerini veya ihtiyaçlarını işletmeyle bilerek ve isteyerek paylaştığı verilerdir. Kişisel veriyse mevzuat yine uygulanır. Karşılığı / açılımı: Zero-party data.

Çerez (cookie)

Tarayıcıda tutulan küçük veridir. Oturum yönetimi, tercih saklama veya ölçümleme gibi farklı amaçlarla kullanılabilir. Karşılığı / açılımı: Browser cookie.

Attribution

Bir satış veya hedef eylemin hangi temas noktalarına kredi yazılacağını belirleyen ölçüm yaklaşımıdır. Platformlar farklı modeller kullanabilir. Karşılığı / açılımı: Dönüşüm ilişkilendirme.

Canonical URL

Benzer veya yinelenen sayfalar arasından arama motoruna tercih edilen URL'yi işaretlemek için kullanılan HTML bağlantı işaretidir. Dizinleme garantisi vermez. Karşılığı / açılımı: Tercih edilen URL sinyali.

XML site haritası

Arama motorlarına sitedeki önemli URL'leri bildirmek için kullanılan yapılandırılmış dosyadır. Her URL'nin dizine alınacağını garanti etmez. Karşılığı / açılımı: XML sitemap.

robots.txt

Arama motoru botlarının belirli yolları taramasına ilişkin kurallar sunar. Gizlilik veya güvenlik aracı değildir. Karşılığı / açılımı: Tarama yönlendirme dosyası.

İndekslenme

Bir sayfanın arama motoru dizinine alınmasıdır. Taranmış olmak, mutlaka indekslenmiş veya üst sıralarda olmak demek değildir. Karşılığı / açılımı: Indexing.

Yapılandırılmış veri

Bir sayfadaki varlıkları ve özelliklerini standart biçimde açıklayan işaretlemedir. Uygun şemalar arama motorlarının içeriği anlamasına yardımcı olabilir. Karşılığı / açılımı: Structured data.

Google Merchant Center

Mağaza ürün bilgilerinin Google'ın alışveriş ve ürün keşif yüzeyleri için yönetildiği sistemdir. Listeleme uygunluğu ürün ve hesap kurallarına bağlıdır. Karşılığı / açılımı: Ürün veri platformu.

Core Web Vitals

Kullanıcı deneyiminde yükleme, etkileşime yanıt ve görsel kararlılığı ölçen metrikler kümesidir. Karşılığı / açılımı: Temel Web Verileri.

LCP

Görünür ekrandaki büyük içerik öğesinin yüklenme zamanını ölçen Core Web Vitals metriğidir. Karşılığı / açılımı: Largest Contentful Paint.

INP

Sayfanın kullanıcı etkileşimlerine yanıt süresini ölçen Core Web Vitals metriğidir. İyi deneyim eşiği, gerçek kullanıcı verisinde 75. yüzdelikte 200 milisaniye veya daha azdır. Karşılığı / açılımı: Interaction to Next Paint.

CLS

Sayfa öğelerinin beklenmedik biçimde kaymasını ölçen görsel kararlılık metriğidir. Karşılığı / açılımı: Cumulative Layout Shift.

GEO / AEO

İçeriğin yapay zeka destekli arama ve yanıt sistemlerinde açıkça anlaşılabilir, doğrulanabilir ve kaynak gösterilmeye elverişli olması için yapılan çalışmalara verilen isimlerdir. Garantili görünürlük anlamına gelmez. Karşılığı / açılımı: Generative Engine Optimization / Answer Engine Optimization.

Türkiye’de e-ticaret hukuku, vergi ve e-belge kavramları

Bu tanımlar genel bilgilendirme içindir. Yükümlülüklerin kapsamı iş modeli ve güncel mevzuata göre değerlendirilmelidir.

ETBİS

Ticaret Bakanlığının elektronik ticaret işletmelerine ilişkin kayıt ve bildirim sistemidir. Kendi sitesinden satış yapanlarla yalnızca yurt içi pazaryerinde satış yapanların yükümlülükleri farklı olabilir. Karşılığı / açılımı: Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi.

6563 sayılı Kanun

Elektronik ticaret faaliyetleri ile bazı hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı yükümlülüklerini düzenleyen temel kanundur. Karşılığı / açılımı: Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun.

Elektronik ticaret hizmet sağlayıcı

Kendi elektronik ticaret ortamında veya pazaryerinde mal ya da hizmeti için sözleşme yapan veya sipariş alan satıcıyı ifade eden hukuki terimdir. Karşılığı / açılımı: E-commerce service provider.

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı

Elektronik ticaret pazaryerinde başkalarının mal veya hizmetlerinin sipariş edilmesine aracılık eden işletmeyi ifade eden hukuki terimdir. Karşılığı / açılımı: E-commerce intermediary service provider.

Mesafeli sözleşme

Satıcıyla tüketicinin fiziksel olarak bir araya gelmeden, uzaktan iletişim araçlarıyla kurduğu sözleşmedir. Ticari işlemlerin tamamı aynı tüketici rejimine tabi değildir. Karşılığı / açılımı: Distance contract.

Ön bilgilendirme

Tüketici satın alma kararını vermeden önce ürün, fiyat, satıcı, teslimat ve cayma gibi konularda verilmesi gereken bilgilerdir. Karşılığı / açılımı: Pre-contractual information.

Cayma hakkı

Mevzuat kapsamındaki mesafeli satışlarda tüketicinin çoğu durumda 14 gün içinde gerekçe göstermeden sözleşmeden dönmesini sağlayan haktır. Kanuni istisnalar bulunur. Karşılığı / açılımı: Right of withdrawal.

Ayıplı mal

Teslim edilen ürünün sözleşmedeki niteliklere veya objektif beklentilere uygun olmamasıyla ilgili tüketici hukuku kavramıdır. Cayma hakkıyla aynı hukuki yol değildir. Karşılığı / açılımı: Defective goods.

KVKK

Kişisel verilerin işlenmesinde uygulanacak temel hukuki çerçevedir. Müşteri ve ziyaretçi verileri için gerekli yükümlülükler değerlendirilir. Karşılığı / açılımı: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu.

İYS

Ticari elektronik ileti onaylarının ve ret tercihlerinin yönetilmesine imkân veren sistemdir. Sipariş durumu bildirimi ile pazarlama mesajı aynı kategoride değildir. Karşılığı / açılımı: İleti Yönetim Sistemi.

Ticari elektronik ileti

Tanıtım, kampanya ve pazarlama amacıyla elektronik kanallardan gönderilen iletilerdir. İzin ve istisna kuralları alıcı türüne ve mesaj amacına göre değişir. Karşılığı / açılımı: Commercial electronic message.

e-Fatura

GİB'in e-Fatura sistemine kayıtlı taraflar arasındaki uygun faturaların elektronik oluşturulup iletildiği uygulamadır. Karşılığı / açılımı: Electronic invoice.

e-Arşiv Fatura

Genellikle e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara, ilgili kurallar kapsamında düzenlenen elektronik faturadır. Alıcıya uygun yöntemle iletilir; sadece satıcıda saklanan bir kopya değildir. Karşılığı / açılımı: Electronic archive invoice.

KDV

Mal teslimi ve hizmetlerde mevzuata göre uygulanan dolaylı vergidir. Ürüne ve işlemin niteliğine göre oran ve istisnalar değişebilir. Karşılığı / açılımı: Katma Değer Vergisi.

Güven damgası

İlgili standartları karşılayan elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına verilebilen işarettir. Ticaret Bakanlığı açıklamasına göre uygulama genel olarak zorunlu değildir. Karşılığı / açılımı: Ecommerce trust mark.

E-ihracat, gümrük ve uluslararası teslimat terimleri

Uluslararası satışta ürünün sınıflandırması, teslim masrafları ve gümrük sorumlulukları ülkeden ülkeye değişebilir.

GTİP

Ürünün Türkiye gümrük tarifesi bakımından sınıflandırıldığı koddur. Vergi ve dış ticaret önlemlerinin tespitinde kullanılır. Karşılığı / açılımı: Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu.

HS kodu

Ürünlerin uluslararası ticarette sınıflandırılmasını sağlayan armonize kod sistemidir. Türkiye'deki GTİP daha ayrıntılı ulusal düzey içerir. Karşılığı / açılımı: Harmonized System code.

Gümrükleme

Bir ürünün ithalat veya ihracatına ilişkin beyan, kontrol ve varsa vergi işlemlerinin tamamlanması sürecidir. Karşılığı / açılımı: Customs clearance.

Incoterms

Uluslararası ticarette teslim, masraf ve risk paylaşımını tanımlayan ticari kurallar bütünüdür. Satış sözleşmesinde uygun kuralın ve yerin yazılması gerekir. Karşılığı / açılımı: International Commercial Terms.

DAP

Incoterms teslim kuralıdır; satıcı belirtilen varış yerine kadar taşıma risk ve masraflarını üstlenirken ithalat gümrük işlemleri ve vergiler genel olarak alıcıya aittir. Karşılığı / açılımı: Delivered at Place.

DDP

Incoterms teslim kuralıdır; satıcı belirtilen yere kadar teslimin yanında ithalat gümrükleme ve ilgili vergilerden de sorumludur. Uygulanabilirliği hedef ülke kurallarına bağlıdır. Karşılığı / açılımı: Delivered Duty Paid.

BGB

Uygun gönderilerde basitleştirilmiş gümrük beyanı için kullanılan güncel terimdir. Geçmiş içeriklerde ETGB ifadesiyle karşılaşabilirsiniz; güncel işlem türünü kontrol edin. Karşılığı / açılımı: Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi.

Yerelleştirme

Ürün, dil, ölçü, para birimi, teslimat ve yasal bilginin hedef ülkenin beklenti ve koşullarına uyarlanmasıdır. Yalnızca metin çevirisi değildir. Karşılığı / açılımı: Localization.

Çoklu para birimi

Satış fiyatlarının farklı para birimlerinde gösterilmesi veya tahsil edilmesidir. Gösterim para birimi, tahsilat para birimi ve kur maliyeti ayrı olabilir. Karşılığı / açılımı: Multicurrency.

E-ticaret KPI ve reklam formülleri

Raporlardaki hesapların aynı dönem ve aynı veri tanımıyla yapıldığını kontrol edin. Aşağıdaki örnekler öğreticidir; gerçek işletme performansına dair bir iddia değildir.

Metrik	Örnek formül	Örnek
AOV	Net tanımlanmış satış geliri / sipariş adedi	60.000 TL / 200 sipariş = 300 TL
CTR	Tıklama / gösterim × 100	120 / 6.000 × 100 = %2
CPC	Reklam harcaması / tıklama	2.400 TL / 120 = 20 TL
CPM	Harcama / gösterim × 1000	2.400 TL / 6.000 × 1000 = 400 TL
CPA	İlgili kampanya harcaması / hedef aksiyon	2.400 TL / 24 satın alma = 100 TL
CAC	İlgili edinme maliyeti / yeni müşteri	15.000 TL / 75 yeni müşteri = 200 TL
ROAS	Reklama atfedilen satış geliri / reklam harcaması	12.000 TL / 2.400 TL = 5
Brüt kar marjı	(Net satış − COGS) / net satış × 100	(1.000 − 600) / 1.000 × 100 = %40
Markup	(Satış fiyatı − ürün maliyeti) / ürün maliyeti × 100	(1.000 − 600) / 600 × 100 ≈ %66,7

Önemli ayrım: Platformların “dönüşüm” ve “satın alma” paydaları farklı olabilir. GA4 etkinlik sayısı, reklam etkileşimi ve e-ticaret sipariş sayısını karıştırmadan karşılaştırın.

E-ticaret terimleri hakkında sık sorulan sorular

E-ticarette ilk öğrenilmesi gereken terimler hangileri?

Başlangıç için B2C, pazaryeri, SKU, stok, sanal POS, fulfillment, dönüşüm oranı, AOV, CAC ve brüt kar marjı kavramlarını öğrenmek yeterli bir temel oluşturur.

E-ticaret sözlüğündeki İngilizce kısaltmalar neden kullanılıyor?

Satış platformları, reklam panelleri ve yazılım dokümantasyonları sık sık ortak İngilizce kısaltmalar kullanır. Türkçe karşılığını bilmek raporlar arasındaki kavramları eşleştirmeyi kolaylaştırır.

AOV değeri farklı satış raporlarında neden değişebilir?

Siparişin ne zaman sayıldığı, iptal ve iadelerin dahil edilip edilmediği, kargo veya verginin gelire eklenmesi gibi tanım farkları AOV hesabını değiştirebilir. Aynı tarih aralığı ve aynı gelir tanımıyla karşılaştırma yapın.

SKU ile barkod aynı şey midir?

Hayır. SKU işletmenin iç stok kodudur. Barkod, GTIN gibi bir veriyi makine tarafından okunabilir biçimde gösterebilir; aynı kavram değildir.

ETBİS kaydı her pazaryeri satıcısına zorunlu mu?

Hayır. Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre yalnızca Türkiye’deki pazaryerleri üzerinden satış yapanlar için genel ETBİS kayıt yükümlülüğü yoktur. Kendi sitesi ve yabancı pazaryeri koşulları ayrıca değerlendirilir.

E-ticarette hangi metrikler birlikte takip edilmelidir?

Sipariş adedi, net satış, AOV, dönüşüm oranı, CAC, ROAS, brüt marj ve iade oranını birlikte inceleyin. Tek bir metrikle fiyat, bütçe veya stok kararı vermeyin.

Terimleri satış kararlarına dönüştürün

Bu sözlüğü ekip içi rapor ve toplantılarda ortak dil oluşturmak için kullanın. Mağaza kurma aşamasındaysanız iş modeli, ürün kodları, ödeme, kargo ve yasal hazırlığı bir kontrol listesinde toplayın. Satış yapıyorsanız önce AOV, CAC, brüt marj ve iade oranını aynı raporda ölçün.

Mağazanızın altyapısını ve satış kanallarını seçerken ideasoft e-ticaret çözümlerini ihtiyaçlarınıza göre inceleyebilirsiniz.