Bilanço Nedir? Bilanço Hazırlama Süreci ve Adımları Nelerdir?

Bilanço, işletmelerin bütün para varlığını, alacak ve verecek durumunu gösteren çizelgelerdir.

Bilanço muhasebe için yararlanılan temel finansal tablolardan birini meydana getirmektedir. Firmanın varlıklarının rapor edilmesi, işletmenin borçlarının ve öz kaynaklarının tutulması işlemlerini gerçekleştirmektedir. Çizelge içerisinde kalemler, nakit ve envantere göre meydana getirilmektedir. İşletmenin mal, mülk, ekipman, gelir, gider ve benzeri gibi kalemlerini içermektedir.  

Bilanço Nedir?

Bilanço, işletmelerin bütün para varlığını, alacak ve verecek durumunu gösteren çizelgelerdir. Daha iyi anlamak için farklı türlerini de bilmek gerekmektedir. Genel anlamda bunlar,

1. Karşılaştırmalı Bilanço,
2. Hesap Şeklinde Bilanço,
3. Analitik Bilanço,
4. Mali Bilanço,
5. İşletme Bilançosu,
6. Ticari Bilanço,
7. Konsolide Bilanço,
8. Rapor Şeklinde Bilanço,

Şeklindedir. Bunların ne anlama geldiğini aşağıdan daha detaylı öğrenmeniz mümkündür.

Karşılaştırmalı Bilanço

Karşılaştırmalı bilanço tutarların karşılaştırmasına dayanmaktadır. Örneğin herhangi bir tarihte bilanço diğer bilanço dönemi ile karşılaştırılarak elde edilmektedir.

Hesap Şeklinde Bilanço

Hesap şeklinde bilanço, T şeklinde düzenlenmektedir. Bunun içerisinde pasifler sağ tarafa, aktifler ise sola yerleştirilmektedir.

Analitik Bilanço

Analitik bilanço, bilançoların analize uygun şekilde hazırlanması olarak tanımlanabilmektedir. Hesap tutarları ile diğer tüm değişkenlerin farklı açılardan hesaplanması ve analize hazır olması hali olarak tanımlanabilmektedir.

Mali Bilanço

Vergi kanunlarına uygun biçimde hazırlanmış kavramsal hesaplamayı bulunduran bilanço türü bu şekilde adlandırılmaktadır.

İşletme Bilançosu

İşletmenin belirli bir esnada yahut dönemdeki bilanço tablosu olarak belirtilmektedir.

Ticari Bilanço

Ticari yaşamın gerektirdiklerine ve muhasebe içerisindeki kuramı uygulamalarına göre hazırlanan bilanço türü olarak tanımlanmaktadır.

Konsolide Bilanço

Ana firmaya bağlı olan, mevcut işletmelerin belirli bir esnada finansal durumların toplulaştırılmış biçimde gösterdiği bilanço olarak tanımlanmaktadır.

Rapor Şeklinde Bilanço

Rapor şeklinde bilançolarda hesap sıralamasında pasif hesaplar aktif hesapların altında yer almaktadır. Bu bakımdan tüm bilançolar farklı bir yapıya sahiptir.

Bilanço Neden Önemlidir?

İşletme sahiplerine ve yatırımcılara firmanın neye sahip olduğunu, neye borçlu olduğunu gösterdiği için bilançolar büyük bir önem taşımaktadır. Birincil kullanımı kazançları ve harcamaları takip etmek olsa da aynı esnada firma kararlılığı için de önem taşımaktadır.

Örneğin yeni bir yatırım planlanıyorsa, işletme bilançosunun ne durumda olduğuna karar vermede etki taşımaktadır. Bilanço işletmenin belirli bir zamandaki mali durumunun anlık şekilde görüntülenmesine yardımcı olmaktadır. Örnek olarak bir hesap dönemi genellikle 12 ay olarak kabul edilmektedir.

Bilanço içerisindeki kalemler ya da hesaplar, hesap döneminin son anındaki varlık ve yükümlülükleri sayısını yansıtmaktadır. Böylece bilançolar, işletmenin mali durumuna genel olarak bakmanıza yardımcı olmaktadır. İşiniz olumlu gidiyorsa yatırımcılar bilançonuza göz atabilir, yatırım gerçekleştirmek istedikleri karlı bir işiniz olup olmadığını görebilir.

Bununla sınırlı kalmadan problemleri teşhis etmenize, finansal güçlü yönleri tespit etmenize ve işletmenin mali durumunu takip etmenize de yardımcı olabilmektedir. Ayrıca şu gibi yönleri de vardır:

1. Şirket faaliyetlerinin etkinlik ve başarı derecesini ölçmede yardımcı olmaktadır.
2. Şirket amaçlarına ulaşma performansını tespite yardımcı olmaktadır.
3. Geleceğe yönelik planların hazırlanmasında yardımcı olmaktadır.
4. Şirketinin faaliyetlerinin denetimi ve değerlendirilmesine yardımcı olmaktadır.

Bilanço ve kar-zarar tablosu aracılığıyla firmaların dönemsel performansını ölçen, işletmelere yön veren çok sayıda finansal rasyo hesaplamak, bu rasyolardan yola çıkarak firma geleceğini daha sağlıklı şekilde yönetmek mümkün olmaktadır.

Bilançonun Üç Bileşeni Nedir?

Bilanço nedir sorusuna yanıt arıyorsanız bunun bileşenlerini bilmek büyük önem taşımaktadır. Böylece hazırlama daha iyi şekilde yapılabilmektedir. Bunlardan ilki varlıklar olmaktadır. Bu nakde dönüştürülebilen herhangi bir şey olarak tanımlanmaktadır.

Varlıklar işletmelere ekonomik değer sağlayan nakde dönüştürülebilen her şey olarak belirtilmektedir. Hem dönen varlıkları hem de sabit varlıkları içermektedir. Dönen varlıklar nakit, devlet tahvilleri, hazine bonoları gibidir. Sabit varlıklar ise mülk, tesis ekipman şeklinde açıklanmaktadır.

İkinci bilanço bileşeni ise yükümlülükler olmaktadır. Bir borç varlığın tersi olup gelecekte masrafa ya da maliyete sebep olacak herhangi bir şey olarak tanımlanmaktadır. Örneğin borç yahut borçlu olunan tutar yükümlülüktür.

Hem kısa hem de uzun vadeli olan yükümlülükler, bilançonun yükümlülükler kısmında bulunmaktadır. Kısa vadeli borçlar, borç hesapları, sene içinde ödenmesi gereken senetler ve uzun vadeli borçların cari vadeleri şeklinde olmaktadır. Uzun vadeli borçlar ise uzun vadeli borç senetleri, ödenecek tahviller ve ertelenmiş vergi borçları şeklindedir.

Son bilanço bileşeni ise öz kaynaklar olmaktadır. Bu hissedarların öz sermayesi, sahiplerinin işletmeye yatırdığı para miktarı olarak gösterilmektedir. İki araçtan oluşmakta olup ilki sermayedir. Bu şirketin hissedarından ticari amaçlarla aldığı para miktarıdır. Diğeri ise birikmiş kazançlar olmaktadır.

Bilanço Nasıl Hazırlanır?

Bilanço hazırlama aşamaları;

1. Raporlamanın yapılacağı tarihin belirlenmesi,
2. Varlıkların raporlama tarihi itibariyle tanımlanması,
3. Raporlama tarihi itibariyle yükümlülüklerin belirlenmesi,
4. Hissedarların öz sermayesinin hesaplanması,
5. Toplam varlıkların borç ve öz sermaye ile karşılaştırılması,

Şeklinde ilerlemektedir. Bilançonun birincil rolü raporlama olmaktadır. Bu bakımdan sürekli mümkünde 3 ayda bir kere düzenlemelidir. Bu sayede sabit raporlama tarihi belirlenebilmektedir. Ayrıca önceki dönemle karşılaştırma yapmaya da imkan tanımaktadır.

Varlıklarınız mevcut ve sabit olmak üzere iki kategoride düzenlenmekte, her bir varlık uygun kategoride bir satır öğesi olarak temsil edilmektedir. Raporlama tarihi itibariyle yükümlülükler belirlenmektedir. Ardından yatırımcılardan alınan sermaye ile birikmiş kazançlar rapora dahil edilmektedir.

Son olarak ise toplam varlıklar borç ve öz sermaye ile karşılaştırmaktadır. Bilanço içerisindeki varlıklar, yükümlülükler artı öz kaynaklara eşit olmaktadır.

Bilanço Analizi Nasıl Yapılır?

Bir işletmenin likiditesini, kaldıraç oranını ve getiri oranlarını belirlemenin anahtarı olmaktadır. Dönen varlıklar, kısa vadeli yükümlülüklerden daha büyük olduğunda bu durum işletmenin kısa vadeli finansal yükümlülüklerini karşılayabileceği, iyi finansal durumda olduğunu belirtmektedir.

İki ya da daha fazla hesap dönemine ait bilançolara göz atarak, karşılaştırmalı analiz gerçekleştirilebilmektedir. Örneğin şirketin naktinde önemli yüzde azalma bulunuyorsa finansal problemler yaşıyor olabilir. Bu nedenle işe yatırım yapmak akıllıca olmayabilir.

Kaldıraç oranları da bilanço analizinde önem taşımaktadır. Firmanın sermayesinin ne kadarının borçtan geldiğini göstermektedir. Varlıkların getirisi, işletmenin varlığıyla ilgili değerini ya da karlılığını belirtmektedir. Ayrıca bilanço analizi esnasında şunlara da dikkat edilmelidir:

1. Bilanço sadece dönem baz alınarak incelenmemelidir. Önceki dönem bilançoları ile karşılaştırılmalıdır.
2. 12 aydan uzun süredir firmanın elinde mevcut olan ve duran varlıklar olarak tanımlanan varlıklar, doğru bilanço okumasında önemlidir.
3. Firmanın yaptığı mal ve hizmet satışlarından ötürü meydana gelen alacaklar, bilançoda önemli yer taşımaktadır.
4. Firmanın elinde bulunan menkul kıymetler bilanço içerisinde gözden kaçırılmaması gereken konular arasında olmaktadır.
5. Bilanço okurken ilk olarak aktiflere odaklanmalıdır.

Böylece analizden de daha iyi ve etkili sonuçlar alınabilmektedir.