Gümrük Tarife Cetveli Nedir? Neye Göre Belirlenir?

30 Mart 2022
Markethinkers
Gümrük Tarife Cetveli Nedir? Neye Göre Belirlenir?

İthalat ve ihracat, birden fazla ülkenin gümrük kurallarının gözetilmesi gereken ticari işlemleri kapsar. Sürece dâhil olan ülkelerde yürürlükte olan kural ve standartların birbiri ile uyuşmaması hâlinde ortaya ciddi sorunlar çıkabilir. Bu ihtimali azaltmak ve uluslararası ticaret işlemlerinin problemsiz şekilde yürütülmesini sağlamak adına global düzeyde bazı kararlar alınmıştır. Bu konularla ilgilenen, yurt dışına mal satışı gerçekleştiren ya da farklı ülkelerden ürün tedarik eden firmaların karşısına sıklıkla çıkan kavramlardan biri Gümrük Tarife Cetvelidir. Peki Gümrük Tarife Cetveli nedir? İthalat ve ihracat süreçlerinde ne gibi işlevleri vardır? Bu ve diğer pek çok sorunun cevabını bu yazımızda ele alacağız.

Gümrük Tarife Cetveli Nedir?

Dünya Gümrük Örgütü, uluslararası ticaretin daha kolay şekilde yürütülebilmesi için Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi olarak isimlendirilen bir standart oturtmuştur. Örgüte üye olan ülkeler de bu standartlara uyum sağlamak adına kendi kurallarını koyar. Türk Gümrük Tarife Cetveli de bu tür bir standartlama endeksidir. Türkiye’nin taraf olduğu dış ticaret süreçlerinde alınan ya da satılan ürün ya da eşyaların sınıflandırılması bu sisteme göre yapılır. İlk Gümrük Tarife Cetveli, 1 Ocak 1958 günü yürürlüğüne girmiştir. Her yılın sonunda alınan Bakanlar Kurulu kararları ile söz konusu cetvel, sonraki sene kullanılmak üzere güncellenir.

Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi kapsamında eşyalara verilen kodlar 6 hanelidir. Türkiye Gümrük Tarife Cetveli’nde ise ürünler 12 haneli kodlar kullanılarak sınıflandırılır. Bu 12 hanenin ilk 6 basamağı Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi’nde ilgili ürüne atanan rakamlardan oluşur. Yani Türkiye’de kullanılan tarife cetvelinin özünü, Dünya Gümrük Örgütü tarafından yaratılmış sistem oluşturur. E-ticarette Gümrükleme Hakkında Bilmeniz Gerekenler içeriğimizden yurt dışına ürün satma sürecinin nasıl işlediğine dair detaylara göz atabilirsiniz.

Gümrük Tarife Cetveli Neye Göre Belirlenir?

Gümrük Tarife Cetveli, sınıflandırmaya konu olan eşyaların özelliklerine göre belirlenir. 12 haneli kodların her iki rakamı farklı bir özelliği tanımlamak üzere seçilir. En genel özellikler, fasıl numarası olarak bilinen ilk iki hane ile gösterilir. Ardından gelen her yeni iki rakam ise daha spesifik bir niteliği işaret eder. Bu rakamların ifade ettikleri teknik anlamda şöyle sıralanır:

  • İlk İki Rakam: Fasıl Numarası
  • İkinci İki Rakam: Pozisyon Numarası
  • Üçüncü İki Rakam: Alt Pozisyon Numarası
  • Dördüncü İki Rakam: Kombine Nomanklatür Numarası
  • Beşinci İki Rakam: Millî Alt Açılım Numarası
  • Altıncı İki Rakam: İstatistik Numarası

Yukarıda da belirttiğimiz üzere ilk 6 hane, uluslararası alanda da karşılığı olan Armonize Sistem Kodu’nu oluşturur. Devamında gelen ikinci 6 hane ise lokal tanımlamalarla ilgilidir.

Gümrük Tarife Cetveli, tıpkı bu alanda verilen teşvikler gibi internet üzerinden yurt dışına ürün satmayı düşünenler için büyük önem taşır. E-ihracat Teşvik Rehberi: Tüm Bilmeniz Gerekenler başlıklı yazımızdan bu konuya dair pek çok bilgiye ulaşabilirsiniz.

Gümrük Tarife Vergi Oranları Nasıl Hesaplanır?

Gümrük Tarife Cetveli vergi oranları açısından da son derece önemli bir sistemdir. Çünkü bu sistem sayesinde hangi ürün grubu için vergi oranının kaç olduğu rahatlıkla tespit edilebilir. Söz konusu sistemin, gümrük vergisi tarife cetveli olarak da bilinmesinin nedenlerinden biri de budur. Bu noktada belirleyici olan faktör, istatistik pozisyonudur. İstatistik pozisyonun ne olduğuna yazımızın devamında değineceğiz.

Ürün bazında vergi oranları belirlenirken göz önünde bulundurulan tek faktör, tarife cetveli sınıflandırılması değildir. Aşağıdaki iki detay da gümrük vergisinin belirlenmesi noktasında önem taşır:

  • Eşyanın menşei
  • Eşyanın gümrük değeri

Belirttiğimiz üç faktör doğrultusunda belirlenen oran, gümrük vergisinin hesaplanmasında kullanılır. Bu hesaplama için CIF bedelini oluşturan mal, sigorta ve navlun ücretlerinin toplamı vergi oranı ile çarpılır. Ulaşılan tutar, gümrük vergisi olarak kabul edilir. Yurt dışına mal satışındaki süreçlere dair daha fazla bilgiyi “E-ihracatta Vergilendirme Nasıl Yapılır?” başlıklı içeriğimizde bulabilirsiniz.

Gümrük Tarife Cetveli Nasıl Sorgulanır?

Gümrük Tarife Cetveli sorgulama, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın internet sitesi üzerinden kullanıma sunulan bir araç üzerinden yapılabilir. Tarife Arama Motoru adıyla bilinen bu araç, kelime ile ya da GTİP kullanarak sorgulama yapmaya izin verir. Fakat bu işlemin GTİP üzerinden gerçekleştirilmesi tavsiye edilir. Zira bu sınıflandırma çok detaylı hazırlandığından kelime bazında arama yaparak istenilen bilgiye ulaşmak çok zor olabilir. Bunu Araç Gümrük Tarife Cetveli üzerinden bir örnek ile açıklayalım.

Gümrük Tarife Cetveli 87.02 pozisyon kodu, 10 veya daha fazla kişi taşımaya mahsus motorlu taşıtları ifade eder. Gümrük Tarife Cetveli 87.03 kodu ise binek araçları kapsar. Sadece 1 rakam üzerinden bu kadar farklı ürün gruplarının işaret ediliyor olması, kelime ile yapılan sorgulamaları karmaşık hâle getirebilir.

GTİP Nedir?

GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu ifadesinin kısaltılmış hâlidir. Bu değer, ilgili ürünün Gümrük Tarife Cetveli’ndeki yerini belirtir. Dolayısıyla ürünün özelliklerinden tabi olduğu vergi oranlarına kadar pek çok bilgiye GTİP üzerinden ulaşılabilir.

GTİP Fasıl Kodları Nelerdir?

GTİP fasıl kodları, söz konusu eşyanın birincil olarak hangi gruba dâhil olduğunu gösterir. 12 haneli kodun ilk iki rakamı fasıl kodunu ifade eder. Canlı hayvanlardan sanat eserlerine kadar ticareti yapılan yapılabilen her unsur için atanmış bir fasıl kodu olduğu söylenebilir. Toplam 99 adet olan fasıl kodlarının son ikisi, yani 98 ve 99, özel amaçlarla kullanılma ihtimaline karşı saklı tutulmuştur. Tüm fasıl kodlarına buradan ulaşabilirsiniz.

GTİP Kodunun Kullanım Alanları Nelerdir?

GTİP kodu, pek çok farklı alanda kullanılabilir. Bu alanlar şöyle listelenebilir:

  • Dış ticaret işlemlerinde ürün kontrolü
  • Gümrük tarife tespiti
  • Nakliye vergilerinin, yerel ve global istatistiklerin hesaplanması
  • Ticaret konularının konuşulduğu toplantılar
  • Ürünlere dair menşei kurallarının belirlenmesi
  • Yerel vergilerin düzenlenmesi


Bu saydıklarımız dışında ürünlere uygulanacak KDV miktarlarının sorgulanmasında da GTİP kodu kullanılabilir. Diğer bir ifade ile Gümrük Tarife Cetveli KDV oranlarının saptanması ve kontrolü açısından da işlevsel bir sistemdir.

IdeaSoft akıllı e-ticaret paketleri ile kendi e-ticaret sitenizi kurabilir, internetten satış yapabileceğiniz online mağazanızı açabilirsiniz. Hemen başvurarak 15 gün boyunca altyapımızı ücretsiz olarak deneyebilirsiniz.

En çok okunan yazılar

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Benzer yazılar

Instagram Hikayelerini  pazarlama çalışmalarında nasıl kullanabilirsiniz?
Instagram Hikayelerini pazarlama çalışmalarında nasıl kullanabilirsiniz?
Instagram hikayelerini pazarlama çalışmalarında neden kullanmalısınız, instagram hikayelerini paylaşırken dikkat etmeniz gerekenler ve daha fazlası bu yazımızda. Instagram’ın Hikayeler özelliği son dönemlerin en popüler içerik...
21 Ekim 2018
Sinan Oypan
E-ticarette depo raf sistemi ile ilgili ipuçları
E-ticarette depo raf sistemi ile ilgili ipuçları
Depo raf sistemi oluşturmak, e-ticarette depo yönetimi söz konusu olduğunda önemli konulardan biri olarak öne çıkmakta. Doğru raf düzenini yapmanız, karmaşıklığı ortadan kaldıracağı gibi ürün siparişlerinin hazırlanma...
22 Ocak 2020
Sinan Oypan
Instagram yönetimi için kullanabilecek araçlar - 1. Bölüm
Instagram yönetimi için kullanabilecek araçlar - 1. Bölüm
Popülerliği artan ve bu sebeple de markaların da önemli sosyal medya kanallarından biri haline gelen Instagram, doğru kullanıldığında yeni hedef kitlelere ulaşma, marka bilinirliği artırma ve geri dönüşüm sağlama konusunda...
13 Eylül 2017
Sinan Oypan
E-ticarette ürün fotoğraflarının kaliteli olması neden önemli?
E-ticarette ürün fotoğraflarının kaliteli olması neden önemli?
E-ticaret sitenizin ana sayfasını mağazanızın vitrini olarak düşünebilirsiniz. Siteniz üzerindeki ürün fotoğraflarınız da, vitrininizde sergilediğiniz ürünlerdir. Bu nedenle de ürün fotoğraflarına önem vermeniz gerekiyor....
9 Ekim 2016
Sinan Oypan
E-ticaret şirketleri için Youtube Hikaye kullanım rehberi
E-ticaret şirketleri için Youtube Hikaye kullanım rehberi
Youtube Hikaye özelliğinin kullanımı açılması, markalar ve içerik üreticiler için Youtube’da içerik üretimi için farklı bir kapı aralamış oldu. Youtube Hikaye özelliği, Snapchat, Facebook ve Instagram’daki Hikaye...
3 Ağustos 2019
Sinan Oypan
Görsel ögeler e-posta pazarlama çalışmalarında nasıl kullanır?
Görsel ögeler e-posta pazarlama çalışmalarında nasıl kullanır?
Görsel ögeler, e-posta pazarlama çalışmalarında kullanmak, e-postaların tıklanma ve geri dönüşüm oranlarını artırmak için de oldukça önemlidir. Geçtiğimiz günlerde “Eposta pazarlama çalışmalarında görsel ögeler neden...
5 Mayıs 2019
Sinan Oypan
E-ticaret siteniz ve stratejileriniz yeni yıla hazır mı?
E-ticaret siteniz ve stratejileriniz yeni yıla hazır mı?
Yeni yıla son bir hafta kalmışken, artık yeni yıl için stratejilerinizi netleştirmeniz ve yeni yıl için e-ticaret sitenizi hazır hale getirmeniz gerekiyor. Yılbaşı kampanyalarının ardından da e-ticaret siteniz üzerinden daha iyi...
25 Aralık 2017
Sinan Oypan
Fuar etkinlikleri B2B firmaları için neden önemli?
Fuar etkinlikleri B2B firmaları için neden önemli?
B2B firmalarının yapması gereken en önemli konulardan biri farklı ve büyük şirketlere ulaşarak, kendi ürünlerini bu firmalara satmak olduğu için fuar etkinlikleri, B2B firmaları için büyük önem taşımakta. Fuarlar ve ticari...
5 Ocak 2019
Sinan Oypan
Mobil uygulama tasarımlarında dikkat edilmesi gerekenler 1. Bölüm
Mobil uygulama tasarımlarında dikkat edilmesi gerekenler 1. Bölüm
Geçtiğimiz günlerde mobile uyumlu site tasarımlarına neden önem vermeniz gerektiğine ve mobil uygulamaya gerçekten ihtiyacınız olup olmadığı konuları üzerinde bazı bilgiler paylaşmıştık. Aşağıdaki bağlantılardan bu...
15 Mart 2017
Sinan Oypan
Dijital pazarlama çalışmalarının 4 temel taşı
Dijital pazarlama çalışmalarının 4 temel taşı
Dijital pazarlama çalışmaları için bir strateji oluştururken ana temel taşlar üzerinde durmak ve stratejilerinizi bu temel taşları üzerine koymak alınacak geri dönüşümleri artırır. Tabii ki bu temel taşları oluşturabilmek...
2 Mayıs 2019
Sinan Oypan
XML Bayilik Nedir, Nasıl Alınır?
XML Bayilik Nedir, Nasıl Alınır?
Tüketiciler, artık ihtiyaçlarının çok büyük kısmını internet üzerinden yaptıkları alışverişlerle gideriyorlar. Giyimden kitaba, gıdadan elektronik eşyalara birçok ürün, artık rahatlıkla internet üzerinden satın...
2 Şubat 2022
Markethinkers
Instagram TV'yi pazarlama çalışmalarınızda nasıl kullanabilirsiniz?
Instagram TV'yi pazarlama çalışmalarınızda nasıl kullanabilirsiniz?
Instagram TV (IGTV), son dönemlerde markaların yönelmeye başladığı ve videolarla takipçilerine farklı içerikler sundukları bir alan olmaya başladı. Instagram TV gibi sosyal televizyonlar, 2019’da sosyal medya trendleri arasında yer...
13 Aralık 2018
Sinan Oypan
Detaylı Bilgi İçin Arayın