ATA Karnesi Nedir? Neden Kullanılır?

5 Nisan 2022
Markethinkers
ATA Karnesi Nedir? Neden Kullanılır?

Ticaret açısından her ülke farklı bir prosedür izler. Bu nedenle uluslararası ticarette evrak işleri biraz karışıktır. Ticaret yapılan ülke değiştikçe belgelerde artış ya da azalış olması mümkündür. Bu duruma çözüm olarak bazı ülkeler, kendi aralarında bir anlaşma yapmıştır. Geçici İthalat Sözleşmesi çatısı altında toplanan ülkeler, evrak yükünü minimuma indirmek için ATA karnesi kullanımına onay vermiştir. Peki ATA karnesi nedir, nasıl alınır? 

Ata Karnesi Nedir?

ATA karnesi, uluslararasıgümrük işlemleri için düzenlenmiş olan Geçici İthalat Sözleşmesi kapsamında kullanılan bir belgedir. Sözleşmeye taraf olan ülkeler arasında yapılan ithalat ve ihracat işlemlerinde, belge sayısını en aza indirmek için ATA karnesi adı verilen bu belge kullanılır. Bu belgenin kullanıldığı uluslararası ticari faaliyetlerde ek belgelere ihtiyaç duyulmaz; süreç daha hızlı ve kolay ilerler. ATA ya da İstanbul Sözleşmesi olarak da bilinen bu düzenleme, belirli ürünlerin geçici süreler dâhilinde ithal ve ihraç edilmesine izin verir. 

Ata Karnesi Sistemi Nasıl İşlemektedir?

ATA karnesi işlemleri Dünya ATA Karnesi Konseyi (WATAC), Milletlerarası Ticaret Odası (ISS) ve Dünya Odalar Federasyonu (WCF) tarafından yürütülür. Fakat işletmeler; bu kurumlarla değil, bulundukları ülkede ilgili işlemleri yapmakla yetkili organ ile iletişimde olur. Söz konusu yetkili organlar, bu kurumlar için kefil olarak işlemleri yürütür. Türkiye’de yetkili organ TOBB yani Odalar ve Borsalar Birliği’dir. 

ATA karne sisteminde birden fazla ek vardır. Ülkeler bu ekler kapsamında sınırlar çizerek de sistemi kullanabilir. Birtakım mallar ve eşyaların ticareti yasak olduğu için bu ekler, sistemin verimli bir şekilde işlemesini sağlar. Söz konusu ekler şöyledir:

  • Ek D - Hayvanlara İlişkin Ek
  • Ek B9 - İnsani Amaçlarla İthal Edilen Eşyalar
  • Ek B8 - Sınır Ticareti Kapsamında İthal Edilen Eşyalar
  • Ek B7 - Turistik Tanıtım Malzemeleri
  • Ek B6 - Yolcu Zati Eşyası ve Sportif Amaçlarla İthal Edilen Eşyalar
  • Ek B5 - Eğitsel, Bilimsel veya Kültürel Amaçlarla İthal Edilen Eşyalar
  • Ek B4 - İmalat Amacıyla İthal Edilen Eşyalar
  • Ek B3 - Konteynerler, Paletler, Ambalajlar, Numuneler ve Ticari Bir İşlemle İlgili Olan Diğer Eşyalar
  • Ek B2 - Mesleki Malzemeler
  • Ek B1- Sergi, Fuar, Toplantı ve Benzeri Etkinliklerde Teşhir Edilecek veya Kullanılacak Eşyalar

Bu ekler, ithalatı ya da ihracatı yapılan mallara göre ayrıca düzenlenebilir. Bunun dışında Ek A’da yer alan hükümler çerçevesinde düzenlenen karneler, yukarıdakilerin tamamını kapsar. 

Ata Karnesi Hangi Amaçlarla Kullanılır?

ATA karnesi gümrük işlemlerini kolaylaştırma amacıyla kullanılır. Tıpkı mikro ihracat işlemlerinde olduğu gibi, karne kapsamına giren ihracat işlemlerinin de tek belge ile tamamlanmasını sağlar. Fakat mikro ihracat kapsamındaki e-ihracat işlemleri için bu karnenin kullanılması söz konusu değildir. Uluslararası ATA sisteminin kuruluş amacı; kurum, kişi, gümrük makamları ve diğer teşekküller gibi geçici ithalat ve ihracat yapmak isteyen taraflara yarar sağlamaktır. 

Bu karne, uluslararası teminat altında işlem yapmak amacıyla da kullanılır. Uluslararası teminat altında bulunan eşyalar için ise ekstra bir işleme gerek yoktur. İthalat sürecinde ne ithalatçı ne de gümrükler tarafından ek bir işlem yapılması istenmez. 

Karneyi tanzim etmek oldukça kolaydır. Aynı şekilde gümrüklerce yapılan belge kontrolü de karnenin var olduğu durumlarda kolay bir hâle gelir. Buna göre karnenin kullanım amaçlarına eşyaların ithalatında ve yeniden ihracında, gümrük geçiş sürelerini kısaltmak da eklenebilir. ATA karnesi, birden fazla kez geçici ithalat yapabilmek için de kullanılır. Tekrar kullanma hakkı ise karnenin geçerlilik süresi ile sınırlıdır. Ayrıca ATA karnesi kısmi muafiyet uygulanabilen eşyaların ithalatında da kullanılabilir. 

Ata Karnesi Hangi Kurumlar Tarafından Verilir?

Karne dağıtımıyla ilgili işlemler, TOBB Yönetim Kurulu’nun yetkilendirdiği kurumlar tarafından yürütülür. Yetki ise ticaret ve sanayi odalarına verilir. Türkiye’de ATA karnesi veren kurumlar aşağıdaki gibidir:

  • Konya Sanayi Odası
  • Konya Ticaret Odası
  • Kayseri Sanayi Odası
  • Ankara Sanayi Odası
  • Ankara Ticaret Odası
  • Kuşadası Ticaret Odası
  • Kocaeli Sanayi Odası
  • İzmir Ticaret Odası
  • İstanbul Ticaret Odası
  • Gebze Ticaret Odası
  • Gaziantep Ticaret Odası
  • Eskişehir Ticaret Odası
  • Adana Ticaret Odası
  • Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası
  • Mersin Ticaret ve Sanayi Odası
  • Bursa Ticaret ve Sanayi Odası
  • Antalya Ticaret ve Sanayi Odası
  • Antakya Ticaret ve Sanayi Odası
  • Van Ticaret ve Sanayi Odası
  • Uşak Ticaret ve Sanayi Odası
  • Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası

Ata Karnesi Almak için Gerekli Koşullar Nelerdir?

Karne alabilmek için başvuru yapmak, ilgili belgelere sahip olmak ve teminat ödemek gerekmektedir. Başvuru online olarak yapıldığında belge ibrazı konusunda avantaj sağlanabilir. Teminat olarak nakit para ya da bankadan alınan teminat mektubu verilebilir. ATA karnesi teminat oranları ise yetkili kurum tarafından belirli dönemlerde açıklanır. Genellikle ticari faaliyete konu olan eşyanın tutarı üzerinden hesaplanır. İthalat ve ihracat devlet desteklerinden faydalanılarak yapılan masrafın bir miktarı karşılanabilir. 

Ata Karnesi Nasıl Alınır?

ATA karnesi mevzuatı doğrultusunda geçici ithalat yapma yetkisi bulunan kuruluşlar, TOBB tarafından hizmete açılan ATAK sistemi üzerinden karne alabilir. Başvurular online olarak yapılır. Öncelikle portalın sağ üst köşesindeki “Kayıt Ol” butonuna tıklayıp gerekli bilgileri doldurarak üyelik işlemi tamamlanır. Ardından, yine sağ üst köşede bulunan “Giriş Yap” butonu ile sisteme girilir. 

Sisteme giriş yaptıktan sonra “Başvurularım” ve “Yeni Başvuru” sekmelerine tıklanır. Ulaşılan sayfadan ATA karnesi başvurusu yapılır. Başvurunun tamamlanması için e-imza gereklidir. E-imza ile imzalanmasının ardından başvuru işlemi tamamlanır. Onay sonrası karne basma işlemi, başvuru yapan kuruma aittir. 

Ata Karnesi Doldurulurken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Karneyi düzenlemeden önce baskısı yapılan belgelerin mevzuata uygun olmasına dikkat edilmelidir. ATA karnesi özellikleri arasında belirleyici unsurlardan biri renklerdir. 80 gram A4 kâğıdına basımı yapılan karnelerin renkleri de doğru ayarlanmalıdır. ATA karnesi renkleri şu şekildedir:

  • Karne bilgileri ve genel listenin yer aldığı yeşil sayfa: Pantone 353 U (%50 Tram)
  • Sarı ithalat sayfaları: PANTONE  2001 C
  • Mavi transit sayfaları: PANTONE 324 U (%70 Tram)

Karne doldurma sürecinde dikkat edilmesi gerekenlerden biri de ithalata konu olan eşyaların yasaklı olmamasıdır. ATA karneleri ile tüketime konu olacak eşyaların taşınması yasaktır. Ayrıca tütün ve alkol türevleri de taşınamaz. Gıda maddelerinde ise çok küçük numunelere izin verilmektedir. 

Ata Karnesi Hangi Ülkelerde Geçerlidir?

Kolay geçici ihracat işlemleri, ATA karnesi ülkeleri arasında mümkündür. Söz konusu ülkeler Geçici İthalat (ATA/İstanbul) Sözleşmesi’ne taraf olanlardır. Sözleşmeyle birlikte gerekli koşulları kabul eden ülkeler arasında, karne sayesinde kolaylaştırılmış uluslararası ticaret yapılabilir. 

ATA Sözleşmesi'ne Üye Ülkeler Listesi
YunanistanYeni ZelandaUkraynaTürkiyeTunusTayland
ŞiliSri LankaSlovenyaSlovak Cum.SingapurSırbistan
SenegalRusya RomanyaPortekizPolonyaPakistan
NorveçMoldovaMoğolistanMauritiusMaltaMalta
MeksikaMakedonyaLübnanMadagaskarMacaristanMakao
LüksemburgLitvanyaLetonyaKoreKıbrısKazakistan
KatarKaradağKaradağJaponyaİzlandaİtalya
İrlandaİranİsviçreİsveçİsrailİspanya
İngiltereHong KongHollandaHindistanHırvatistanGüney Afrika
Fildişi SahiliFinlandiyaFransaFasEstonyaEndonezya
DanimarkaÇinÇekyaCezayirCebelitarıkBulgaristan
BrezilyaBosna H.BAEB. RusyaBelçikaBahreyn 
AvusturyaAvustralyaArnavutlukAndorraABDAlmanya

Tablodaki ülkeler, ATA karnesi ile geçici ihracat yapabilir. Sözleşmenin dışındaki ülkelerin, tablodakilerle yaptığı ticari faaliyetler karne kapsamına girmez. Kıbrıs’ta ise özel bir durum vardır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sözleşmeye taraf olmadığı için karneli işlemlerin dışında kalmaktadır. 

Ata Karnesi Sisteminin Geçerlilik Süresi Nedir?

ATA sisteminde uluslararası ticaret yapabilmek için alınan karnelerin belirli bir geçerlilik süresi vardır. Dolayısıyla bir kere alınması yeterli değildir. ATA karnesi süresi, düzenlendiği tarihten itibaren geçerli olmak üzere 1 yıldır. Bu süreyi uzatabilmeyi sağlayan herhangi bir düzenleme yoktur. Belirli bir eşya için daha fazla süreye ihtiyaç duyulduğunda, yeni bir karne düzenlenebilir. Yeni karne düzenleme işlemi ise her ülkede geçerli olmayabilir. 

Geçerlilik süresi sınırlı olan karnenin kullanım hakkı için de belirli bir kısıtlama vardır. Bir karne, geçerlilik süresi dâhilinde en fazla 4 kez kullanılabilir. Karnenin sayfa sayısı 4 farklı ithalat işlemi için yeterli olmadığında ise ek karne düzenlenerek asıl takıma eklenebilir. Bu karnelere sonradan eşya eklemek ise mümkün değildir. Oda tarafından tescil edildiği andan itibaren, tescil sırasındaki hâliyle geçerlidir. 

Ata Karnesi Kullanmanın Faydaları Nelerdir?

Normal şartlarda ithalat sürecinde, dolaşımdaki bir ürün sınırından geçtiği her ülkede kontrol edilir. Bu kontroller son derece detaylı bir şekilde yapılır ve hedef ülkeye ulaşana kadar zaman kaybı yaşanabilir. ATA sisteminde ise karnenin geçerli olduğu ülkelerden geçen eşyalar için ekstra bir kontrol yapılmaz. Karne ibrazı, eşyanın gümrükten geçmesi için yeterlidir. 

Karnenin sağladığı bir başka avantaj ise birden fazla ülkeye ithalat yapabilme hakkı vermesidir. Ayrıca yeniden ihracat yapma gibi bir faydası da bulunur. Bu detaylar doğrultusunda ATA karnesi ile hem ithalat hem de ihracat yapılabilir. Söz konusu işlemlerden doğan vergi muafiyeti avantajları da geçerliliğini korur.

İlgili rehber: E-ihracat Vergilendirme

IdeaSoft akıllı e-ticaret paketleri ile kendi e-ticaret sitenizi kurabilir, internetten satış yapabileceğiniz online mağazanızı açabilirsiniz. Hemen başvurarak 15 gün boyunca altyapımızı ücretsiz olarak deneyebilirsiniz.

En çok okunan yazılar

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Benzer yazılar

Giyim kuşam ürünlerinde iadeleri nasıl azaltabilirsiniz?
Giyim kuşam ürünlerinde iadeleri nasıl azaltabilirsiniz?
Giyim kuşam ürünlerinde iadeler oldukça fazla olduğu için bu ürünleri satan e-ticaret firmaları için bu önemli bir sorun olabiliyor. Ürün iadesi marka değerine zarar verirken, müşteri memnuniyetsizliğini ve maddi zarara da neden...
7 Ağustos 2019
Sinan Oypan
E-ticaret sitenizde canlı destek sistemi kullanmak neden önemli
E-ticaret sitenizde canlı destek sistemi kullanmak neden önemli
Canlı destek sistemi son yıllarda e-ticaret sitelerinde müşteri desteği konusunda firmalara birçok avantaj ve kolaylık sağlıyor. Canlı destek kullanımı firmalara yarar sağladığı gibi siteyi ziyaret eden kullanıcıların da satış...
3 Ocak 2018
Sinan Oypan
E-ticaret siteniz için blog yazmaya başlarken neler yapmalısınız?
E-ticaret siteniz için blog yazmaya başlarken neler yapmalısınız?
İçerik pazarlama e-ticaret firmaları için büyük önem taşıyan pazarlama faaliyetlerinden biri ve bunu en iyi şekilde yapabilmek için e-ticaret firmanız için bir blog oluşturmanız gerekiyor. Türkiye’deki e-ticaret sitelerinin en...
12 Temmuz 2016
Sinan Oypan
Instagramda butik açmak isteyenler için tavsiyeler
Instagramda butik açmak isteyenler için tavsiyeler
Instagramda butik açmak istiyorum diyorsanız; instagram butikleri nasıl açılır / instagram kıyafet butik nasıl açılır, instagram’da butik açmak için gerekenler / butik açmak için ne gerekli, instagram butik açmak için ne kadar...
4 Aralık 2018
Sinan Oypan
E-ticarette kullanabileceğiniz 8 satış tekniği – 2020
E-ticarette kullanabileceğiniz 8 satış tekniği – 2020
Doğru satış tekniği kullanmak, e-ticarette satışlarınızı ve karlılığınızı artırmada önemli bir rol oynadığı için satış stratejilerinizin üzerinde planlamalar yapmanız önemlidir. İnternetten satışlarda kullanılabilecek...
28 Temmuz 2020
Sinan Oypan
PageSpeed Insights Nedir? Nasıl Kullanılır?
PageSpeed Insights Nedir? Nasıl Kullanılır?
E-ticaret siteleri ile alışveriş merkezleri insanların cebine kadar girdi. Bilgisayardan, tabletten, telefondan alışveriş yapabilmek mümkün. Ürün ve hizmetler de çeşit zenginliğine sahip. Ama kullanıcıların e-ticaret sitelerinden...
16 Mart 2021
Markethinkers
IdeaSoft ile Etsy Karşılaştırması
IdeaSoft ile Etsy Karşılaştırması
Etsy Nedir? Etsy, dünya çapında bir e-ticaret pazarı olmakla birlikte e-ihracatı önemli oranda destekleyen bir platformdur. Dükkân sahiplerinin yurt dışına satış yapabilmesine olanak tanır. Klasik bir e-ticaret pazaryeri sitesi gibi...
15 Nisan 2021
Markethinkers
İnternetten pahalı ürün satmanızı kolaylaştıracak taktikler
İnternetten pahalı ürün satmanızı kolaylaştıracak taktikler
İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde tüketicileri ikna etmek ve onların sitenize güvenmelerini sağlamanız önemli. Her ne kadar bu konular üzerinde çalışıyor olsanız da ürünlerin fiyatları artıkça tüketicilerin internet...
29 Ağustos 2018
Sinan Oypan
Girişimcilerin, kişisel markalarını güçlendirmeleri için yapması gerekenler
Girişimcilerin, kişisel markalarını güçlendirmeleri için yapması gerekenler
Girişimcilerin, projelerini güçlendirmenin yanı sıra kişisel markalarını, yani kendi isimlerini de güçlendirmeleri gerekiyor. Başarılı bir kariyere ulaşmak için, işinize değer katarken kendi isminize de aynı değeri katmanız...
8 Ağustos 2016
Sinan Oypan
E-ticaret firmaları için Twitter kullanımı ipuçları
E-ticaret firmaları için Twitter kullanımı ipuçları
Twitter kullanımı, günümüzde e-ticaret firmaları için halen önemli sosyal medya pazarlama çalışmalarından biri. Özellikle Instagram öncesinde oldukça popüler olan; ancak sonrasında popülerliği biraz azalmış olan bir platform...
17 Haziran 2019
Sinan Oypan
Pandemide e-ticarete yatırım yapmak için atmanız gereken adımlar
Pandemide e-ticarete yatırım yapmak için atmanız gereken adımlar
Pandemi günümüzde halen bir tehdit oluşturmakta ve fiziki mağazalar için e-ticarete yatırım yapmak bu süreçte oldukça önemli bir adım oldu. Çünkü geçtiğimiz ilkbahar aylarında sokağa çıkma yasakları ve toplu olarak buluşma...
7 Eylül 2020
Sinan Oypan
E-ticaret sitenizin blogunu daha iyi hale nasıl getirebilirsiniz?
E-ticaret sitenizin blogunu daha iyi hale nasıl getirebilirsiniz?
Blog çalışmaları organik olarak trafiğinizi artırmak, arama motorları üzerindeki sayfa değerinizi artırmak ve sitenizi düzenli olarak güncel tutmanız için oldukça önemlidir. Blog içerikleri üzerinden elde edeceğiniz trafik ile...
17 Nisan 2018
Sinan Oypan
Detaylı Bilgi İçin Arayın