DNS Nedir, Ne İşe Yarar? DNS Ayarları Nasıl Değiştirilir?

DNS (Domain Name System), alan adlarını IP adresleriyle ve diğer internet hizmetlerine ait kayıtlarla eşleştiren Alan Adı Sistemi'dir. Tarayıcınıza bir web sitesi adresi yazdığınızda DNS, ilgili sunucunun bulunmasına yardımcı olur. Böylece sayısal IP adreslerini ezberlemeden web sitelerine ulaşabilirsiniz. DNS, e-posta yönlendirmesi ve farklı ağ hizmetlerinin çalışması için de kullanılır.

DNS ayarlarını değiştirmek iki farklı anlama gelebilir: cihazınızın sorgu gönderdiği DNS sunucusunu seçmek veya sahip olduğunuz alan adının DNS kayıtlarını düzenlemek. İlki internette gezinirken kullanılan çözümleyiciyi, ikincisi ise web sitenizin ve e-posta hizmetinizin yönlendirildiği adresleri etkiler.

DNS Nedir?

DNS, İngilizce Domain Name System ifadesinin kısaltmasıdır. İnternetteki alan adları için dağıtık ve hiyerarşik bir kayıt sistemi sunar. Örneğin www.ideasoft.com.tr bir alan adıdır; DNS bu adın hangi ağ adreslerine veya hizmet kayıtlarına karşılık geldiğini bulmaya yardımcı olur.

Domain (alan adı) kullanıcının hatırladığı isimdir, IP adresi ise ağ iletişiminde kullanılan adrestir. DNS bu ikisi arasında bağlantı kurar. Ancak tüm DNS kayıtları IP adresi tutmaz; e-posta ve alan adı yetkilendirmesi gibi bilgiler de DNS üzerinden yayınlanır.

DNS Nasıl Çalışır?

DNS'i bir telefon rehberi gibi düşünebilirsiniz: Bir ismi aradığınızda o isme karşılık gelen iletişim bilgisine ulaşırsınız. DNS'te de alan adı sorgulanır ve istenen kayıt bulunur. Birçok sorguda önceden kaydedilmiş sonuçlar kullanılabildiği için tüm sunuculara yeniden başvurulmaz.

1. Önbellek kontrol edilir. Tarayıcı, işletim sistemi veya DNS çözümleyicisi daha önce alınmış geçerli yanıtı saklıyorsa bu yanıt kullanılabilir.
2. Özyinelemeli DNS çözümleyici sorguyu yürütür. Gerekirse önce kök (root) sunuculardan ilgili üst düzey alan adı (TLD) sunucularının bilgisini öğrenir.
3. Yetkili DNS sunucusuna ulaşılır. TLD yönlendirmesinin ardından alan adının yetkili sunucusu sorgulanır ve istenen A, AAAA veya başka türde kayıt alınır.
4. Yanıt cihaza iletilir. Çözümleyici, sonucu kayıt için belirlenmiş önbellek süresi (TTL) boyunca saklayabilir; tarayıcı da elde edilen adresle bağlantı kurar.

Kök DNS sunucuları bütün web sitelerinin IP adreslerini saklamaz; sorgunun doğru TLD sunucusuna yönlendirilmesini sağlar. Alan adının asıl kayıt yanıtı, ilgili yetkili DNS sunucusundan gelir. DNS'in temel mimarisi RFC 1034 standardında açıklanır.

DNS Ne İşe Yarar?

DNS, web sitesi adreslerinin çözümlenmesini, e-postanın doğru posta sunucusuna yönlendirilmesini ve bazı hizmetlerin ilgili sunucularla eşleşmesini sağlar. Örneğin bir e-ticaret sitesinin alan adı ile sipariş bildirimlerinde kullandığı e-posta altyapısı farklı DNS kayıtları üzerinden yönetilebilir.

İyi çalışan bir DNS çözümleyicisi ad çözümleme gecikmesini azaltabilir. Ancak DNS değiştirmek internet bağlantısının indirme veya yükleme hızını otomatik olarak artırmaz. Bağlantı kalitesi, sunucu yanıtı ve sayfanın boyutu gibi diğer etkenler ayrı değerlendirilmelidir.

DNS Kayıt Türleri Nelerdir?

DNS kayıtları bir alan adının hangi IP adresine, e-posta sunucusuna veya başka hizmete bağlanacağını belirler. Alan adı yönetiminde en sık karşılaşılan kayıtlar şunlardır:

Kayıt	Görevi	Örnek kullanım
A	Alan adını IPv4 adresine bağlar.	Mağazanın sunucu adresi
AAAA	Alan adını IPv6 adresine bağlar.	IPv6 üzerinden erişim
CNAME	Bir alan adını başka bir alan adına takma ad olarak bağlar.	www veya bir alt alan adı
MX	Alan adına gelen e-postaları kabul edecek posta sunucularını belirtir.	Kurumsal e-posta
TXT	Metin tabanlı bilgileri yayımlar.	Alan adı doğrulama, SPF veya DMARC
NS	Alan adının veya DNS bölgesinin yetkili ad sunucularını belirtir.	DNS hizmetinin yönetildiği sunucular

TTL (Time to Live) ayrı bir DNS kayıt türü değil, kayıt yanıtının önbellekte ne kadar süre tutulacağını belirten süredir. TTL genellikle saniye cinsinden tanımlanır. Bir kaydı güncellediğinizde eski yanıtı saklayan çözümleyiciler, önbellek süresi dolana kadar önceki değeri gösterebilir. Kayıt türleriyle ilgili teknik açıklamalar için DNS kayıt türleri rehberini inceleyebilirsiniz.

Hemen E-Ticaret'e Başlayın!

E-ticarete adım atmadan önce, ideasoft e-ticaret paketlerini ücretsiz deneyebilirsiniz.

Hemen Ücretsiz Deneyin!

DNS Hizmeti Türleri

DNS hizmetlerini anlamak için önce iki temel görevi ayırın: Kullanıcı adına kayıt arayan özyinelemeli çözümleyici ve alan adına ait kayıtları yayımlayan yetkili DNS sunucusu. Genel kullanıma açık DNS hizmetleri ve kurum içi DNS sistemleri bu görevlerden birini veya birkaçını sağlayabilir.

Özyinelemeli DNS Çözümleyici (Recursive DNS Resolver)

Özyinelemeli çözümleyici, cihazınızdan gelen sorguyu alır ve gerekli kaydı bulup yanıtlar. İnternet servis sağlayıcınızın DNS hizmeti, Google Public DNS veya Cloudflare 1.1.1.1 buna örnektir. Çözümleyici, yinelenen sorguları hızlandırmak için TTL kurallarına göre önbellek kullanabilir.

Yetkili DNS Sunucusu (Authoritative DNS Server)

Yetkili DNS sunucusu, sorumlu olduğu DNS bölgesinin kayıtlarına ilişkin yetkili yanıtlar verir. Alan adı sahibi veya DNS hizmet sağlayıcısı bu kayıtları yönetir. Web sitesinin A/CNAME ve e-posta hizmetinin MX kayıtları çoğunlukla bu yönetim katmanında düzenlenir.

Dinamik DNS (DDNS)

DDNS, bağlantının IP adresi değiştiğinde ilgili alan adı kaydının otomatik güncellenmesini sağlar. Sabit IP kullanmayan ofis ağları, uzaktan erişim kurulumları ve bazı Nesnelerin İnterneti (IoT) uygulamalarında yararlı olabilir. DDNS'nin ücretsiz veya ücretli sunulması hizmet sağlayıcısına bağlıdır.

İkincil DNS

İkincil yetkili DNS sunucusu, aynı DNS bölgesinin kayıtlarını birincil kaynaktan aktararak veya sağlayıcının eşitleme mekanizmasıyla alarak yanıt verebilir. Böylece yetkili DNS hizmetinde yedeklilik sağlanır. Bu kavram, cihaz ayarlarında gördüğünüz “alternatif DNS sunucusu” alanıyla aynı şey değildir.

Anycast DNS ise tek bir IP adresinin farklı ağ noktalarında duyurulmasını sağlayan ağ yönlendirme yaklaşımıdır. Sorgular ağ koşullarına göre uygun bir noktaya ulaşabilir; bu yöntem tek başına her kullanıcı için en yakın fiziksel sunucuyu garanti etmez.

Ücretsiz ve Ücretli DNS Sunucuları Arasındaki Fark Nedir?

Ücretsiz DNS hizmeti mutlaka yavaş veya güvensiz, ücretli hizmet de mutlaka hızlı veya güvenli değildir. Seçim yaparken önce kullanıcı tarafındaki DNS çözümleme ile alan adınızın yetkili DNS yönetiminin farklı hizmetler olduğunu belirleyin. Ücret, genellikle sunulan yönetim, destek ve hizmet seviyesi seçeneklerinden yalnızca biridir.

Değerlendirme	Nelere bakılmalı?
Hız ve erişilebilirlik	Gerçek sorgu gecikmesi, kesinti geçmişi ve ağ kapsaması
Gizlilik	Sorgu kayıtlarının saklanması ve sağlayıcının veri politikası
Güvenlik	DNSSEC doğrulaması, DoH/DoT desteği ve hesap koruması
Yönetim	Kayıt düzenleme, sürüm geçmişi, yetkilendirme ve API desteği
Destek ve ücret	Destek kapsamı, hizmet taahhüdü ve toplam maliyet

Yönetim Arayüzü

Alan adı DNS kayıtlarını yöneten işletmeler için anlaşılır arayüz, değişiklik geçmişi ve kullanıcı yetkileri değerlidir. Bu özelliklerin hangilerinin ücretsiz pakette bulunduğu sağlayıcıya göre değişir; yalnızca fiyat üzerinden karar vermeyin.

Performans ve Yanıt Süresi

DNS yanıt süresi hizmetin ağ altyapısına, önbelleğe ve sorgunun yapıldığı konuma bağlıdır. Bir çözümleyicinin daha hızlı yanıt vermesi bazı ilk bağlantıları hızlandırabilir; ücretli olması tek başına web sayfasının daha hızlı açılacağını göstermez.

DNS Nasıl Değiştirilir?

Bilgisayar veya telefonda DNS değiştirmek için ağ ayarlarındaki DNS sunucusu bölümünü açın, kullanmak istediğiniz çözümleyiciyi seçin ve kaydedin. Cihazın işletim sistemi ile sürümüne göre menü isimleri değişebilir. İşleme başlamadan önce mevcut DNS değerlerini not edin; bağlantı sorunu yaşarsanız otomatik ayarlara dönebilirsiniz.

Örnek olarak Google Public DNS'in IPv4 adresleri 8.8.8.8 ve 8.8.4.4 şeklindedir. Bu adresleri DNS alanlarına ayrı ayrı girin; iki adresi noktalama işaretiyle tek bir alanda birleştirmeyin. Android'in Özel DNS özelliğinde ise IP adresi yerine, örneğin dns.google gibi sağlayıcı ana bilgisayar adı kullanılır.

Windows 11'de DNS Nasıl Değiştirilir?

1. Ayarlar > Ağ ve internet bölümünü açın; Wi-Fi veya Ethernet bağlantınızı seçin.
2. Bağlantı özelliklerinde DNS sunucusu ataması seçeneği bulunuyorsa Düzenle bölümünden manuel DNS ayarına geçin. Bu seçenek görünmüyorsa ağ bağdaştırıcısının TCP/IPv4 özelliklerindeki DNS alanlarını kullanın.
3. Tercih edilen ve alternatif DNS alanlarına sağlayıcınızın adreslerini ayrı ayrı yazın, kaydedin ve web sitesi erişimini test edin. Cihazın IP adresi, ağ geçidi ve alt ağ maskesini DNS değiştirmek için gereksiz yere düzenlemeyin.

macOS'te DNS Nasıl Değiştirilir?

1. Apple menüsü > Sistem Ayarları > Ağ yolunu açın.
2. Wi-Fi veya Ethernet bağlantınızı seçip Ayrıntılar > DNS bölümüne girin.
3. DNS sunucuları listesine istediğiniz IPv4 veya IPv6 adreslerini ayrı ayrı ekleyin ve ayarları kaydedin.

Android'de DNS Nasıl Değiştirilir?

Android 9 ve sonraki sürümlerde çoğu cihaz, Ayarlar > Ağ ve internet > Özel DNS benzeri bir yol sunar. “Özel DNS sağlayıcısı ana bilgisayar adı” seçeneğine dns.google yazıp kaydedebilirsiniz. Menü adı üreticiye göre farklı olabilir. Bu yöntem DNS-over-TLS destekleyen bir sağlayıcı adı kullanır; 8.8.8.8 gibi IP adresleri bu alana yazılmaz.

iPhone'da DNS Nasıl Değiştirilir?

1. Ayarlar > Wi-Fi yoluna gidin ve bağlı ağın yanındaki bilgi simgesine dokunun.
2. DNS'i Yapılandır > Elle seçeneğini açın.
3. Sunucu ekleyerek DNS adreslerini ayrı ayrı yazın ve kaydedin. Bu ayar seçtiğiniz Wi-Fi ağı için geçerlidir; hücresel bağlantıyı aynı yöntemle değiştirmez.

Ayarları değiştirdikten sonra cihazı mutlaka yeniden başlatmanız gerekmez. Önce bir web sitesini açarak kontrol edin. İşletim sisteminize uygun ayrıntılı talimatlar için Google Public DNS kurulum rehberini inceleyebilirsiniz.

Cihaz DNS Ayarı ile Alan Adı DNS Kaydı Arasındaki Fark Nedir?

Cihazınızda DNS sunucusu değiştirirseniz yalnızca sorgularınızı hangi çözümleyicinin yanıtlayacağını belirlersiniz. Bu işlem, sahibi olduğunuz web sitesinin A, CNAME veya MX kayıtlarını değiştirmez. Alan adı kayıtlarını güncellemek için DNS bölgesini yöneten firmanın paneline girmeniz gerekir.

Benzer şekilde, alan adınızın NS (ad sunucusu) ayarlarını başka sağlayıcıya taşımak ile mevcut DNS sağlayıcınızda yalnızca A/CNAME kayıtlarını düzenlemek farklı işlemlerdir. NS değişikliği, yeni yetkili DNS sağlayıcısında e-posta dahil gerekli kayıtlar bulunmuyorsa hizmet kesintisine yol açabilir.

E-Ticaret Sitelerinde DNS Yönetimi Nasıl Yapılır?

Bir e-ticaret sitesini kendi alan adınızla yayına alırken web sitesi adresinin doğru sunucuya, e-postanın ise doğru posta hizmetine yönlendiğini kontrol edin. Örneğin ideasoft mağazasında alan adınızı bağlamak için iki yöntem bulunur: ad sunucularını ideasoft'a geçirmek veya mevcut ad sunucularını koruyarak A ve CNAME kayıtlarını güncellemek. Uygulama ayrıntıları ideasoft alan adı yönetimi rehberinde yer alır.

1. Mevcut kayıtları not edin. Web sitesinin A/CNAME kayıtlarıyla birlikte MX, SPF, DKIM ve DMARC gibi e-postayla ilgili kayıtları kontrol edin.
2. Yönlendirme yöntemini seçin. Ad sunucularını değiştirecekseniz yeni DNS bölgesinde gerekli kayıtların hazır olduğunu doğrulayın. E-posta hizmetinizi mevcut firmada korumak istiyorsanız A/CNAME yöntemi daha uygun olabilir.
3. Panelde gösterilen güncel değerleri uygulayın. IP adresi veya hedef alan adını ezbere girmeyin; mağazanızın yönlendirme ekranını ve DNS yönlendirme dokümanını esas alın.
4. Yayına geçişi test edin. Kök alan adının ve www sürümünün açıldığını, HTTPS sertifikasının çalıştığını, kurumsal e-postaların alınıp gönderilebildiğini kontrol edin. ideasoft yönergelerinde belirtildiği gibi gerekli destek bildirimini tamamlayın.

DNS kaydı değişiklikleri TTL ve önbellek nedeniyle herkese aynı anda yansımayabilir. Özellikle çalışan bir mağazayı taşırken kesinti riskini azaltmak için eski altyapıyı yeni yönlendirmeyi doğrulamadan devre dışı bırakmayın.

DNS Güvenliği Nasıl Sağlanır?

DNS güvenliğinde iki farklı konu vardır: DNS yanıtlarının değiştirilmediğinden emin olmak ve DNS sorgularının ağ üzerinde başkalarınca okunmasını zorlaştırmak. Ayrıca alan adı panelinize yetkisiz erişimi önlemeniz gerekir. Bunlar birbirini tamamlayan ayrı önlemlerdir.

DNSSEC, DNS-over-HTTPS ve DNS-over-TLS

DNSSEC, uygun biçimde yapılandırılmış DNS kayıtlarının kaynağını ve bütünlüğünü kriptografik olarak doğrulamaya yardımcı olur; DNS sorgularını şifrelemez. DNS-over-HTTPS (DoH) ve DNS-over-TLS (DoT) ise cihaz ile DNS çözümleyicisi arasındaki sorgu trafiğini şifreler. Bu teknolojiler web sitesi için HTTPS sertifikasının yerine geçmez.

İki Faktörlü Kimlik Doğrulama

DNS yönetim panelinde iki faktörlü kimlik doğrulamayı (2FA) etkinleştirin, erişim yetkilerini sınırlayın ve kayıt değişikliklerini izleyin. 2FA, DNS protokolünü değil, DNS kayıtlarını değiştirebilen yönetici hesabını korur. Kayıtların yedeğini almak da yanlış değişiklikleri geri döndürmeyi kolaylaştırır.

DNS Sorunları Nasıl Çözülür?

Bir web sitesi açılmıyorsa sorunun DNS'ten kaynaklandığını hemen varsaymayın. Önce bağlantınızın çalıştığını, başka sitelere erişebildiğinizi ve sorunun tek bir cihazda mı yaşandığını kontrol edin. Ardından aşağıdaki adımları uygulayın:

• Yanlış DNS adresi: Cihazda DNS'yi yeniden otomatik seçime alın veya bilinen bir çözümleyiciyle test edin.
• Eski kayıt görüntülenmesi: TTL süresini ve farklı DNS çözümleyicilerinin yanıtlarını karşılaştırın. Windows'ta cihaz önbelleğini temizlemek için Komut İstemi'nde ipconfig /flushdns kullanılabilir.
• Yanlış alan adı yönlendirmesi: A, AAAA, CNAME ve NS kayıtlarının hedeflerini sağlayıcınızın paneliyle karşılaştırın.
• E-posta alamama: MX kayıtlarını ve bu kayıtlara bağlı posta sunucusu adreslerini kontrol edin.
• DNSSEC hatası: Ad sunucusu değişikliğinden sonra eski DS kayıtları kalıp kalmadığını teknik ekibinizle doğrulayın.

Kontrol için nslookup veya dig komutlarından yararlanabilirsiniz. Hangi yanıtın döndüğünü görmek için Google Public DNS sorgulama aracını da kullanabilirsiniz. DNS değişikliği tamamlandıktan sonra yalnızca IP yanıtını değil, sitenin gerçekten açıldığını da test edin.

DNS Tarihçesi

İnternetin ilk dönemlerinde bilgisayar adları, elle güncellenen listelerle eşleştiriliyordu. Ağ büyüdükçe bu yöntem zorlaştı ve dağıtık bir adlandırma sistemine ihtiyaç duyuldu. Paul Mockapetris'in Kasım 1983'te yayımlanan RFC 882 belgesi DNS'in kavramsal çerçevesini ortaya koydu; güncel DNS mimarisinin önemli temelleri daha sonra RFC 1034 ve RFC 1035 ile açıklandı.

DNS Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

DNS Değiştirmek IP Adresini Değiştirir mi?

Hayır. Cihazınızın DNS çözümleyicisini değiştirmek, normalde internet bağlantınıza atanmış genel IP adresini değiştirmez. Yalnızca alan adlarının hangi DNS hizmeti üzerinden sorgulanacağını etkiler.

DNS Değişikliği Ne Zaman Etkili Olur?

Cihazın DNS çözümleyicisini değiştirdiğinizde yeni sorgular çoğu zaman kısa sürede yeni sunucuya yönelir; tarayıcı veya uygulama önbelleği eski yanıtı bir süre kullanabilir. Alan adının DNS kayıtlarını değiştiriyorsanız görünürlük TTL'ye, önbelleğe ve ad sunucusu güncellemelerinin durumuna bağlıdır; herkes için tek bir kesin süre yoktur.

DNS ve VPN Aynı Şey mi?

Hayır. DNS, alan adlarıyla ilgili sorguları yanıtlar. VPN ise cihazınızla VPN hizmeti arasında bir ağ tüneli kurar ve uygun yapılandırmada ağ trafiğinizi bu tünelden geçirir. Şifreli DNS kullanmak, tek başına VPN kullanmakla aynı korumayı sağlamaz.

Önce neyi değiştirmek istediğinizi belirleyin: İnternette gezinirken kullandığınız DNS hizmetini mi, yoksa kendi web sitenizin alan adı kayıtlarını mı? İlkinde cihazın ağ ayarlarını, ikincisinde alan adınızın yetkili DNS yönetim panelini kullanın. Canlı bir e-ticaret sitesinde değişiklik yapmadan önce web ve e-posta kayıtlarını birlikte kontrol edin.